Luận đề
Xuất Ê-díp-tô-ký 19:1–6 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong câu chuyện Xuất Hành. Sau hành trình dài trong sa mạc và nhiều thử thách khác nhau, dân Y-sơ-ra-ên cuối cùng đến núi Sinai. Tại đây, Đức Chúa Trời chuẩn bị thiết lập giao ước với dân Ngài. Phân đoạn này không chỉ là phần mở đầu cho việc ban luật pháp tại Sinai mà còn là một tuyên bố thần học về bản chất của mối quan hệ giữa Đức Chúa Trời và dân Y-sơ-ra-ên. Đức Chúa Trời nhắc lại hành động cứu chuộc của Ngài trong quá khứ và mời gọi dân Y-sơ-ra-ên bước vào một giao ước trong đó họ sẽ trở thành dân riêng của Ngài, một vương quốc thầy tế lễ và một dân thánh.
Bối cảnh bản văn
Theo câu 1, dân Y-sơ-ra-ên đến sa mạc Sinai vào tháng thứ ba sau khi họ rời khỏi Ai Cập. Điều này cho thấy rằng khoảng ba tháng đã trôi qua kể từ sự kiện Xuất Hành.
Núi Sinai trở thành trung tâm của câu chuyện trong nhiều chương tiếp theo của sách Xuất Ê-díp-tô-ký. Chính tại đây, Đức Chúa Trời bày tỏ luật pháp của Ngài và thiết lập giao ước với dân Y-sơ-ra-ên.
Giải nghĩa bản văn
Đến núi Sinai
Câu 1–2 mô tả hành trình của dân Y-sơ-ra-ên từ Rê-phi-đim đến sa mạc Sinai.
Họ dựng trại trước núi.
Trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ, động từ được dùng cho “đóng trại” là חָנָה (chanah), nghĩa là “đóng trại” hoặc “dừng lại.” Điều đáng chú ý là trong câu 2 động từ này xuất hiện ở dạng số ít, mặc dù chủ ngữ là toàn dân Y-sơ-ra-ên.
Một số học giả cho rằng điều này phản ánh sự hiệp nhất của dân sự khi họ đứng trước Đức Chúa Trời.
Môi-se lên núi
Câu 3 nói rằng Môi-se lên núi để gặp Đức Chúa Trời.
Trong nhiều truyền thống Kinh Thánh, việc lên núi thường tượng trưng cho việc đến gần sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Tại đây Đức Chúa Trời phán với Môi-se và truyền cho ông nói với dân Y-sơ-ra-ên.
Hành động cứu chuộc của Đức Chúa Trời
Câu 4 nhắc lại những gì Đức Chúa Trời đã làm cho Ai Cập và cho dân Y-sơ-ra-ên.
Đức Chúa Trời nói:
“Ta đã mang các ngươi trên cánh chim ưng và đem các ngươi đến với Ta.”
Hình ảnh “cánh chim ưng” trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ là נֶשֶׁר (nesher).
Hình ảnh này được dùng trong nhiều phần khác của Kinh Thánh để mô tả sự bảo vệ và chăm sóc của Đức Chúa Trời.
Ẩn dụ này nhấn mạnh rằng chính Đức Chúa Trời là Đấng đã mang dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai Cập.
Điều kiện của giao ước
Câu 5 nói rằng nếu dân Y-sơ-ra-ên vâng lời Đức Chúa Trời và giữ giao ước của Ngài, họ sẽ trở thành dân riêng của Ngài.
Từ Hê-bơ-rơ cho “dân riêng” là סְגֻלָּה (segullah).
Từ này thường được dùng để chỉ một tài sản quý giá thuộc riêng về một vị vua.
Qua đó, Đức Chúa Trời tuyên bố rằng dân Y-sơ-ra-ên sẽ trở thành một dân tộc đặc biệt thuộc về Ngài.
Vương quốc thầy tế lễ
Câu 6 chứa một trong những tuyên bố thần học quan trọng nhất trong toàn bộ Cựu Ước.
Đức Chúa Trời nói rằng dân Y-sơ-ra-ên sẽ trở thành:
“một vương quốc thầy tế lễ và một dân thánh.”
Trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ:
מַמְלֶכֶת כֹּהֲנִים
וְגוֹי קָדוֹשׁ
Cụm từ “vương quốc thầy tế lễ” cho thấy rằng toàn dân Y-sơ-ra-ên được kêu gọi đóng vai trò trung gian giữa Đức Chúa Trời và các dân tộc khác.
Cụm từ “dân thánh” nhấn mạnh rằng dân Y-sơ-ra-ên được biệt riêng ra cho Đức Chúa Trời.
Bối cảnh Cận Đông cổ
Trong các nền văn hóa Cận Đông cổ đại, các giao ước giữa vua và chư hầu thường bắt đầu bằng việc nhắc lại những hành động tốt lành mà vị vua đã làm cho chư hầu của mình. Sau đó là các điều kiện của giao ước.
Cấu trúc của Xuất Ê-díp-tô-ký 19 phản ánh một mô hình tương tự, trong đó Đức Chúa Trời nhắc lại hành động cứu chuộc của Ngài trước khi đưa ra các điều kiện của giao ước.
Ý nghĩa trong Thánh Kinh Thần học
Phân đoạn này đặt nền tảng cho toàn bộ thần học giao ước của Kinh Thánh.
Dân Y-sơ-ra-ên được kêu gọi sống như một dân thánh và phản ánh bản chất của Đức Chúa Trời trước các dân tộc khác.
Tổng hợp
Xuất Ê-díp-tô-ký 19:1–6 mô tả việc dân Y-sơ-ra-ên đến núi Sinai và lời tuyên bố giao ước của Đức Chúa Trời. Qua đó, bản văn nhấn mạnh rằng dân Y-sơ-ra-ên được kêu gọi trở thành dân riêng của Đức Chúa Trời và sống trong sự vâng lời giao ước.
Áp dụng
Phân đoạn này nhắc người đọc rằng mối quan hệ với Đức Chúa Trời không chỉ dựa trên sự cứu chuộc mà còn bao gồm sự vâng lời và sự thánh khiết trong đời sống.
FOOTNOTES
- Brevard S. Childs, The Book of Exodus (Philadelphia: Westminster Press, 1974), 463–482.
- Victor P. Hamilton, Exodus: An Exegetical Commentary (Grand Rapids: Baker Academic, 2011), 909–950.
- Douglas K. Stuart, Exodus (Nashville: Broadman & Holman, 2006), 719–754.
- John I. Durham, Exodus (Waco: Word Books, 1987), 579–610.
- Umberto Cassuto, A Commentary on the Book of Exodus (Jerusalem: Magnes Press, 1967), 621–650.
- John D. Currid, Ancient Egypt and the Old Testament (Grand Rapids: Baker Books, 1997), 751–780.