Luận đề
Xuất Ê-díp-tô-ký 18:1–12 mô tả cuộc gặp gỡ giữa Môi-se và Giê-trô, thầy tế lễ của Ma-đi-an và cũng là cha vợ của Môi-se. Sau khi nghe về tất cả những gì Đức Chúa Trời đã làm cho dân Y-sơ-ra-ên trong việc giải cứu họ khỏi Ai Cập, Giê-trô đến thăm Môi-se trong sa mạc. Cuộc gặp gỡ này không chỉ là một sự đoàn tụ gia đình mà còn mang ý nghĩa thần học sâu sắc. Qua cuộc trò chuyện giữa Môi-se và Giê-trô, sự vinh hiển của Đức Giê-hô-va được công bố cho một người ngoại bang. Phân đoạn này vì thế nhấn mạnh rằng công việc cứu chuộc của Đức Chúa Trời không chỉ có ý nghĩa đối với dân Y-sơ-ra-ên mà còn trở thành một lời chứng cho các dân tộc khác.
Bối cảnh bản văn
Sau trận chiến với A-ma-léc tại Rê-phi-đim, dân Y-sơ-ra-ên tiếp tục hành trình trong sa mạc. Chính trong bối cảnh này, Giê-trô, thầy tế lễ của Ma-đi-an, nghe tin về những việc Đức Chúa Trời đã làm cho Môi-se và dân Y-sơ-ra-ên.
Ma-đi-an nằm ở phía đông bán đảo Sinai và phía tây bắc bán đảo Ả-rập. Môi-se trước đây đã sống tại Ma-đi-an trong thời gian ông chạy trốn khỏi Ai Cập. Vì vậy, Giê-trô không chỉ là một nhân vật ngoại bang mà còn là người có mối quan hệ gia đình gần gũi với Môi-se.
Giải nghĩa bản văn
Giê-trô, thầy tế lễ của Ma-đi-an
Câu 1 giới thiệu Giê-trô với danh hiệu:
“thầy tế lễ của Ma-đi-an.”
Trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ, cụm từ này là:
כֹּהֵן מִדְיָן
Từ כֹּהֵן (kohen) nghĩa là “thầy tế lễ.” Điều này cho thấy rằng Giê-trô giữ một vị trí tôn giáo quan trọng trong cộng đồng Ma-đi-an.
Điều đáng chú ý là một người ngoại bang lại được mô tả như một người thờ phượng Đức Chúa Trời và sau đó tham gia vào việc ca ngợi Đức Giê-hô-va.
Gia đình của Môi-se
Câu 2–4 nói rằng Giê-trô mang theo Si-phô-ra, vợ của Môi-se, và hai con trai của ông.
Tên của hai con trai này mang ý nghĩa thần học.
Con trai thứ nhất được đặt tên là Ghẹt-sôm (גֵּרְשֹׁם), nghĩa là “kẻ ngoại kiều.”
Tên này phản ánh kinh nghiệm của Môi-se khi ông sống như một người xa lạ tại Ma-đi-an.
Con trai thứ hai được đặt tên là Ê-li-ê-se (אֱלִיעֶזֶר), nghĩa là “Đức Chúa Trời là sự giúp đỡ của tôi.”
Tên này phản ánh sự bảo vệ của Đức Chúa Trời đối với Môi-se trong suốt hành trình của ông.
Cuộc gặp gỡ giữa Môi-se và Giê-trô
Câu 5–7 mô tả cuộc gặp gỡ giữa hai người.
Môi-se ra đón Giê-trô, cúi mình và hôn ông.
Những cử chỉ này phản ánh phong tục chào hỏi trong các xã hội Cận Đông cổ đại.
Sau đó họ vào trại và trò chuyện với nhau.
Lời chứng của Môi-se
Câu 8 nói rằng Môi-se kể cho Giê-trô tất cả những gì Đức Chúa Trời đã làm cho Pha-ra-ôn và Ai Cập vì dân Y-sơ-ra-ên.
Động từ Hê-bơ-rơ được dùng ở đây là סָפַר (saphar), nghĩa là “kể lại” hoặc “thuật lại.”
Điều này cho thấy rằng Môi-se không chỉ đơn giản tường thuật các sự kiện mà còn làm chứng về hành động cứu chuộc của Đức Chúa Trời.
Phản ứng của Giê-trô
Câu 9 nói rằng Giê-trô vui mừng vì tất cả những điều tốt lành mà Đức Chúa Trời đã làm cho dân Y-sơ-ra-ên.
Từ Hê-bơ-rơ được dùng cho “vui mừng” là חָדָה (chadah), diễn tả niềm vui sâu sắc.
Giê-trô sau đó tuyên bố:
“Bây giờ tôi biết rằng Đức Giê-hô-va lớn hơn tất cả các thần.”
Tuyên bố này phản ánh sự công nhận quyền năng của Đức Giê-hô-va từ một người ngoại bang.
Sự thờ phượng
Câu 12 nói rằng Giê-trô dâng của lễ thiêu và các sinh tế cho Đức Chúa Trời.
Sau đó A-rôn và các trưởng lão của Y-sơ-ra-ên đến ăn bánh trước mặt Đức Chúa Trời với Giê-trô.
Bữa ăn này có thể được hiểu như một bữa ăn giao ước, nơi các bên cùng nhau công nhận sự hiện diện và phước lành của Đức Chúa Trời.
Bối cảnh Cận Đông cổ
Trong nhiều nền văn hóa Cận Đông cổ đại, các vị vua và các dân tộc thường tuyên bố rằng thần của họ mạnh hơn thần của các dân tộc khác. Tuy nhiên, trong câu chuyện này, một thầy tế lễ ngoại bang tự nguyện công nhận quyền năng của Đức Giê-hô-va.
Điều này cho thấy rằng hành động cứu chuộc của Đức Chúa Trời tại Xuất Hành đã trở thành một lời chứng mạnh mẽ cho các dân tộc xung quanh.
Ý nghĩa trong Thánh Kinh Thần học
Phân đoạn này nhấn mạnh rằng sự cứu chuộc của Đức Chúa Trời không chỉ có ý nghĩa đối với dân Y-sơ-ra-ên mà còn bày tỏ quyền năng của Ngài cho các dân tộc khác.
Qua nhân vật Giê-trô, bản văn cho thấy rằng những người ngoại bang cũng có thể nhận biết và tôn vinh Đức Chúa Trời.
Tổng hợp
Xuất Ê-díp-tô-ký 18:1–12 mô tả cuộc gặp gỡ giữa Môi-se và Giê-trô. Qua cuộc gặp gỡ này, sự vinh hiển của Đức Chúa Trời được công bố cho một người ngoại bang và dẫn đến sự thờ phượng Đức Giê-hô-va.
Áp dụng
Phân đoạn này nhắc người đọc rằng hành động của Đức Chúa Trời trong lịch sử không chỉ dành cho một dân tộc mà có thể trở thành lời chứng cho nhiều dân tộc khác.
FOOTNOTES
- Brevard S. Childs, The Book of Exodus (Philadelphia: Westminster Press, 1974), 426–444.
- Victor P. Hamilton, Exodus: An Exegetical Commentary (Grand Rapids: Baker Academic, 2011), 839–872.
- Douglas K. Stuart, Exodus (Nashville: Broadman & Holman, 2006), 659–688.
- John I. Durham, Exodus (Waco: Word Books, 1987), 521–548.
- Umberto Cassuto, A Commentary on the Book of Exodus (Jerusalem: Magnes Press, 1967), 561–590.
- John D. Currid, Ancient Egypt and the Old Testament (Grand Rapids: Baker Books, 1997), 691–720.