Luận đề
Sáng-thế-ký 17 trình bày một giai đoạn quan trọng trong sự phát triển của giao ước giữa Đức Chúa Trời và Áp-ram. Trong chương này, Đức Chúa Trời tái xác nhận giao ước đã được thiết lập trong Sáng-thế-ký 15 và ban cho giao ước đó một dấu hiệu cụ thể: phép cắt bì. Đồng thời, Đức Chúa Trời đổi tên Áp-ram thành Áp-ra-ham và Sarai thành Sa-ra, nhấn mạnh vai trò mới của họ trong kế hoạch cứu chuộc của Ngài. Chương này không chỉ xác nhận lời hứa về dòng dõi mà còn nhấn mạnh rằng giao ước của Đức Chúa Trời sẽ được thực hiện qua Y-sác, con trai sẽ sinh ra từ Sa-ra. Qua các yếu tố này, bản văn trình bày sự phát triển của thần học giao ước và nhấn mạnh rằng giao ước của Đức Chúa Trời bao gồm cả lời hứa, dấu hiệu, và sự vâng phục của dân giao ước.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 17 diễn ra mười ba năm sau khi Ishmael được sinh ra (16:16). Trong khoảng thời gian này, bản văn không ghi lại bất kỳ sự mặc khải nào từ Đức Chúa Trời. Khi Đức Chúa Trời hiện ra lần nữa, Áp-ram đã chín mươi chín tuổi.
Sự xuất hiện của Đức Chúa Trời trong chương này đánh dấu một bước tiến mới trong câu chuyện giao ước. Đức Chúa Trời không chỉ tái xác nhận lời hứa mà còn đưa ra dấu hiệu cụ thể của giao ước.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần.
Câu 1–8: Đức Chúa Trời tái xác nhận giao ước với Áp-ra-ham.
Câu 9–14: Thiết lập dấu hiệu giao ước là phép cắt bì.
Câu 15–22: Lời hứa về Y-sác và vai trò của Sa-ra.
Câu 23–27: Áp-ra-ham vâng phục và thực hiện phép cắt bì.
Đức Chúa Trời Tái Xác Nhận Giao Ước (Câu 1–8)
Chương mở đầu bằng việc Đức Chúa Trời hiện ra với Áp-ram và xưng danh Ngài là “Đức Chúa Trời Toàn Năng.”
Tên Hebrew được dùng ở đây là אֵל שַׁדַּי (El Shaddai), thường được dịch là “Đức Chúa Trời Toàn Năng.” Tên này nhấn mạnh quyền năng của Đức Chúa Trời trong việc thực hiện lời hứa của Ngài.
Đức Chúa Trời yêu cầu Áp-ram “hãy đi trước mặt Ta và sống trọn vẹn.” Điều này cho thấy rằng mối quan hệ giao ước không chỉ bao gồm lời hứa mà còn bao gồm đời sống vâng phục.
Trong phần này, Đức Chúa Trời đổi tên Áp-ram thành Áp-ra-ham. Tên Áp-ra-ham được giải thích là “cha của nhiều dân tộc.”
Đức Chúa Trời cũng nhấn mạnh rằng giao ước này là một giao ước đời đời giữa Ngài và dòng dõi của Áp-ra-ham.
Dấu Hiệu Của Giao Ước (Câu 9–14)
Sau khi tái xác nhận giao ước, Đức Chúa Trời thiết lập dấu hiệu của giao ước: phép cắt bì.
Mỗi người nam trong gia đình Áp-ra-ham phải chịu phép cắt bì vào ngày thứ tám sau khi sinh.
Phép cắt bì trở thành dấu hiệu hữu hình của giao ước giữa Đức Chúa Trời và dân của Ngài.
Trong thế giới cổ đại, các nghi thức đánh dấu thân thể thường được dùng để biểu thị sự thuộc về một cộng đồng hoặc một thần linh. Tuy nhiên, trong Kinh Thánh, phép cắt bì mang ý nghĩa đặc biệt vì nó gắn liền với giao ước của Đức Chúa Trời.
Người nam nào không chịu phép cắt bì sẽ bị loại khỏi dân giao ước.
Lời Hứa Về Y-sác (Câu 15–22)
Đức Chúa Trời cũng đổi tên Sarai thành Sarah. Tên mới của bà có nghĩa là “công chúa.”
Đức Chúa Trời hứa rằng Sarah sẽ sinh một con trai cho Áp-ra-ham.
Áp-ra-ham cười khi nghe lời hứa này vì cả ông và Sarah đều đã rất già.
Tuy nhiên, Đức Chúa Trời khẳng định rằng con trai của lời hứa sẽ là Y-sác, và giao ước sẽ được thiết lập qua dòng dõi của Y-sác.
Điều này cho thấy rằng Ishmael, mặc dù được Đức Chúa Trời ban phước, không phải là người kế thừa giao ước.
Sự Vâng Phục Của Áp-ra-ham (Câu 23–27)
Phần cuối của chương mô tả phản ứng của Áp-ra-ham đối với mệnh lệnh của Đức Chúa Trời.
Ngay trong ngày đó, Áp-ra-ham thực hiện phép cắt bì cho tất cả nam giới trong gia đình mình, bao gồm cả Ishmael.
Hành động này cho thấy sự vâng phục nhanh chóng của Áp-ra-ham đối với mệnh lệnh của Đức Chúa Trời.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Phép cắt bì không phải là một thực hành hoàn toàn độc đáo trong thế giới cổ đại. Các bằng chứng khảo cổ cho thấy rằng một số nền văn hóa trong vùng Cận Đông và Ai Cập cũng thực hành cắt bì.
Tuy nhiên, trong Kinh Thánh, phép cắt bì mang ý nghĩa thần học đặc biệt vì nó được thiết lập như dấu hiệu của giao ước giữa Đức Chúa Trời và dân Ngài.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái, phép cắt bì được xem là một trong những dấu hiệu quan trọng nhất của căn tính dân giao ước.
Trong Tân Ước, sứ đồ Phao-lô giải thích rằng phép cắt bì thật không chỉ là một nghi thức bên ngoài mà còn là sự biến đổi trong lòng.
Do đó, phép cắt bì trở thành một hình ảnh tiên báo về sự biến đổi thuộc linh trong mối quan hệ giữa con người và Đức Chúa Trời.
Tổng Hợp Thần Học
Chương 17 nhấn mạnh rằng giao ước của Đức Chúa Trời bao gồm cả lời hứa và dấu hiệu. Phép cắt bì trở thành dấu hiệu hữu hình của giao ước.
Ngoài ra, chương này cũng nhấn mạnh rằng kế hoạch của Đức Chúa Trời được thực hiện qua dòng dõi được chọn, cụ thể là Y-sác.
Kết luận
Sáng-thế-ký 17 đánh dấu một bước quan trọng trong sự phát triển của giao ước Áp-ra-ham. Qua việc đổi tên Áp-ra-ham và Sarah, thiết lập dấu hiệu cắt bì, và xác nhận lời hứa về Y-sác, bản văn nhấn mạnh rằng giao ước của Đức Chúa Trời vừa là lời hứa ân điển vừa đòi hỏi sự vâng phục của dân giao ước.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 1–15.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 1–17.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 1–17.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 1–15.