Luận đề
Sáng-thế-ký 15 là một trong những chương thần học quan trọng nhất trong toàn bộ sách Sáng-thế-ký vì tại đây Đức Chúa Trời chính thức lập giao ước với Áp-ram. Sau những biến cố trong chương 14, Áp-ram có thể cảm thấy lo lắng về tương lai của mình và về sự ứng nghiệm của lời hứa dòng dõi. Đức Chúa Trời hiện ra để trấn an ông và tái xác nhận lời hứa về dòng dõi và đất đai. Phân đoạn này đặc biệt quan trọng vì câu 6 khẳng định rằng Áp-ram tin Đức Giê-hô-va và Ngài kể sự đó là công bình cho ông. Câu này trở thành nền tảng thần học quan trọng cho giáo lý xưng công bình bởi đức tin trong Tân Ước. Ngoài ra, nghi thức giao ước trong chương này phản ánh các tập tục giao ước trong thế giới Cận Đông cổ đại và nhấn mạnh rằng chính Đức Chúa Trời là Đấng bảo đảm lời hứa giao ước.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 15 theo sau chiến thắng của Áp-ram trong chương 14. Sau khi giải cứu Lót và từ chối phần thưởng của vua Sô-đôm, Áp-ram đứng trong một vị trí đặc biệt trong câu chuyện. Tuy nhiên, lời hứa về dòng dõi vẫn chưa được thực hiện vì Áp-ram vẫn chưa có con.
Do đó, chương này giải quyết một câu hỏi trung tâm trong câu chuyện: làm thế nào lời hứa về dòng dõi của Đức Chúa Trời sẽ được thực hiện.
Cấu trúc của chương có thể chia thành ba phần chính.
Câu 1–6: Lời hứa về dòng dõi và đức tin của Áp-ram.
Câu 7–11: Lời hứa về đất và nghi thức giao ước.
Câu 12–21: Lời tiên tri về tương lai của dòng dõi Áp-ram.
Lời Hứa Về Dòng Dõi (Câu 1–6)
Chương mở đầu với lời phán của Đức Chúa Trời: “Đừng sợ, Áp-ram, Ta là khiên che chở ngươi, phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn.”
Hình ảnh “khiên” trong Hebrew (מָגֵן, magen) là hình ảnh quân sự mô tả sự bảo vệ. Điều này có thể liên hệ đến chiến thắng quân sự của Áp-ram trong chương trước.
Tuy nhiên, Áp-ram bày tỏ mối lo lắng của mình: ông vẫn chưa có con. Ông nói rằng người thừa kế của mình có thể là Ê-li-ê-se của Đa-mách.
Đức Chúa Trời đáp lại bằng cách đưa Áp-ram ra ngoài và bảo ông nhìn lên bầu trời. Đức Chúa Trời nói rằng dòng dõi của ông sẽ đông như các ngôi sao.
Câu 6 là một câu then chốt trong thần học Kinh Thánh: “Áp-ram tin Đức Giê-hô-va, và Ngài kể điều đó là công bình cho ông.”
Động từ Hebrew אָמַן (aman) nghĩa là “tin cậy” hoặc “đặt lòng tin.” Còn động từ חָשַׁב (hashav) nghĩa là “kể là” hoặc “tính là.”
Câu này nhấn mạnh rằng mối quan hệ đúng đắn với Đức Chúa Trời dựa trên đức tin.
Lời Hứa Về Đất Và Nghi Thức Giao Ước (Câu 7–11)
Đức Chúa Trời tiếp tục khẳng định rằng Ngài là Đấng đã đem Áp-ram ra khỏi Ur để ban đất này cho ông.
Áp-ram hỏi: “Làm sao tôi biết rằng tôi sẽ nhận được đất này?”
Để đáp lại, Đức Chúa Trời yêu cầu Áp-ram chuẩn bị các con vật cho một nghi thức giao ước.
Áp-ram cắt các con vật ra làm đôi và đặt hai nửa đối diện nhau.
Trong các hiệp ước Cận Đông cổ đại, nghi thức này tượng trưng rằng nếu một bên vi phạm giao ước, họ sẽ chịu số phận giống như các con vật bị cắt.
Điều này cho thấy sự nghiêm trọng của giao ước.
Lời Tiên Tri Về Tương Lai (Câu 12–21)
Khi mặt trời lặn, Áp-ram rơi vào một giấc ngủ sâu. Đức Chúa Trời phán rằng dòng dõi của ông sẽ sống trong một đất lạ và sẽ bị áp bức trong bốn trăm năm.
Lời tiên tri này ám chỉ thời gian dân Y-sơ-ra-ên ở Ai Cập trước cuộc Xuất Ê-díp-tô.
Sau đó bản văn mô tả một cảnh tượng biểu tượng: một lò lửa và một ngọn đuốc đi qua giữa các con vật.
Điều đáng chú ý là chỉ có biểu tượng của Đức Chúa Trời đi qua giữa các con vật, còn Áp-ram không tham gia nghi thức đó.
Điều này cho thấy rằng Đức Chúa Trời một mình bảo đảm giao ước.
Sau đó Đức Chúa Trời xác nhận ranh giới của đất hứa, từ sông Ai Cập đến sông Ơ-phơ-rát.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Các hiệp ước cổ đại thường bao gồm nghi thức tượng trưng để xác nhận giao ước. Các văn bản từ Mari và Hittite cho thấy rằng việc cắt con vật trong nghi thức giao ước là một thực hành phổ biến.
Những nghi thức này nhằm nhấn mạnh sự ràng buộc pháp lý của giao ước.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái và Cơ đốc giáo, Sáng-thế-ký 15:6 được xem là một câu nền tảng cho thần học về đức tin.
Sứ đồ Phao-lô trích dẫn câu này trong thư Rô-ma và Ga-la-ti để giải thích rằng con người được xưng công bình trước Đức Chúa Trời bởi đức tin chứ không phải bởi việc làm của luật pháp.
Tổng Hợp Thần Học
Chương 15 nhấn mạnh rằng giao ước của Đức Chúa Trời dựa trên ân điển của Ngài. Áp-ram được kể là công bình vì ông tin cậy Đức Chúa Trời.
Ngoài ra, chương này cũng cho thấy rằng lịch sử cứu chuộc của Đức Chúa Trời bao gồm cả những giai đoạn đau khổ trước khi lời hứa được hoàn thành.
Kết luận
Sáng-thế-ký 15 là một chương nền tảng trong thần học Kinh Thánh vì nó mô tả việc Đức Chúa Trời chính thức lập giao ước với Áp-ram. Qua lời hứa về dòng dõi, nghi thức giao ước, và lời tiên tri về tương lai, bản văn nhấn mạnh rằng kế hoạch cứu chuộc của Đức Chúa Trời được thực hiện theo chương trình chủ quyền của Ngài. Đức tin của Áp-ram trở thành hình mẫu cho mối quan hệ giữa con người và Đức Chúa Trời trong toàn bộ Kinh Thánh.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 1–15 (Word Biblical Commentary).
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 1–17.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 1–17.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 1–15.