Phần 5
Thần Học Lời Hứa (Promise Theology) trong Genesis 12–50
Thesis
Một trong những chủ đề thần học trung tâm của Sáng-thế-ký 12–50 là chủ đề lời hứa của Đức Chúa Trời. Các câu chuyện về các tổ phụ không chỉ là những tường thuật lịch sử về một gia đình cổ đại, nhưng là sự phát triển của một loạt lời hứa thiêng liêng bắt đầu với Áp-ra-ham và tiếp tục qua các thế hệ sau. Những lời hứa này liên quan đến đất đai, dòng dõi, và phước lành, và chúng định hình toàn bộ câu chuyện của các tổ phụ. Qua các biến cố trong cuộc đời của Áp-ra-ham, Y-sác, Gia-cốp, và Giô-sép, bản văn cho thấy sự căng thẳng giữa lời hứa của Đức Chúa Trời và thực tại lịch sử của con người. Tuy nhiên, qua tất cả những hoàn cảnh khó khăn, Sáng-thế-ký nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời là Đấng trung tín và Ngài sẽ thực hiện lời hứa của Ngài.
The Motif of Divine Promise
Chủ đề lời hứa xuất hiện nhiều lần trong các câu chuyện về các tổ phụ. Ngay từ Genesis 12, Đức Chúa Trời đã hứa với Áp-ra-ham rằng Ngài sẽ làm cho ông trở thành một dân lớn và ban phước cho ông.
Những lời hứa này được lặp lại và phát triển trong nhiều đoạn khác nhau của Genesis. Trong Genesis 13, Đức Chúa Trời nhắc lại lời hứa về đất đai. Trong Genesis 15, lời hứa về dòng dõi được xác nhận qua nghi lễ giao ước. Trong Genesis 17, lời hứa này được mở rộng với sự thiết lập giao ước vĩnh viễn giữa Đức Chúa Trời và dòng dõi của Áp-ra-ham.
Sự lặp lại của các lời hứa này cho thấy rằng chúng là trục chính của câu chuyện Genesis 12–50.
The Promise of Land
Một yếu tố quan trọng của lời hứa là đất đai. Đức Chúa Trời hứa ban vùng đất Canaan cho Áp-ra-ham và dòng dõi của ông.
Tuy nhiên, trong suốt cuộc đời của Áp-ra-ham và các tổ phụ khác, lời hứa này dường như chưa được thực hiện đầy đủ. Các tổ phụ sống như những người khách lạ trong đất Canaan và thường phải di chuyển từ nơi này sang nơi khác.
Điều này tạo ra một sự căng thẳng trong câu chuyện: lời hứa của Đức Chúa Trời về đất đai đã được ban ra, nhưng sự thực hiện của nó vẫn chưa hoàn toàn xảy ra trong thời của các tổ phụ.
The Promise of Descendants
Một yếu tố quan trọng khác của lời hứa là dòng dõi. Đức Chúa Trời hứa rằng Áp-ra-ham sẽ trở thành cha của nhiều dân tộc.
Tuy nhiên, lời hứa này ban đầu dường như không thể xảy ra vì Áp-ra-ham và Sarah đã cao tuổi và không có con.
Sự ra đời của Isaac do đó trở thành một sự kiện quan trọng trong câu chuyện. Nó chứng minh rằng lời hứa của Đức Chúa Trời không phụ thuộc vào khả năng tự nhiên của con người.
Sau Isaac, lời hứa về dòng dõi tiếp tục qua Gia-cốp và mười hai con trai của ông, những người trở thành tổ tiên của các chi phái Israel.
The Promise of Blessing
Yếu tố thứ ba của lời hứa là phước lành. Trong Genesis 12:3, Đức Chúa Trời nói rằng mọi dân tộc trên đất sẽ được phước qua Áp-ra-ham.
Lời hứa này cho thấy rằng mục đích của giao ước Áp-ra-ham không chỉ giới hạn trong phạm vi một gia đình hay một dân tộc. Nó có ý nghĩa toàn cầu.
Qua các câu chuyện về các tổ phụ, bản văn cho thấy rằng phước lành của Đức Chúa Trời có thể lan rộng vượt ra ngoài gia đình giao ước.
The Tension Between Promise and Reality
Một đặc điểm quan trọng của các câu chuyện về các tổ phụ là sự căng thẳng giữa lời hứa và thực tại.
Áp-ra-ham nhận được lời hứa về đất đai nhưng không bao giờ sở hữu hoàn toàn vùng đất đó trong suốt cuộc đời mình. Lời hứa về dòng dõi dường như bị trì hoãn nhiều năm trước khi Isaac được sinh ra.
Gia-cốp phải trải qua nhiều năm lưu vong trước khi trở về đất hứa. Giô-sép, mặc dù là người được Đức Chúa Trời sử dụng để cứu gia đình mình, lại kết thúc cuộc đời ở Ai Cập.
Những sự căng thẳng này cho thấy rằng sự thực hiện của lời hứa của Đức Chúa Trời thường diễn ra qua một tiến trình dài trong lịch sử.
The Promise and the Providence of God
Trong câu chuyện của Giô-sép, chủ đề lời hứa được liên kết chặt chẽ với sự quan phòng của Đức Chúa Trời.
Các biến cố dường như tiêu cực trong cuộc đời của Giô-sép—như bị bán làm nô lệ và bị bỏ tù—cuối cùng trở thành phương tiện để Đức Chúa Trời thực hiện kế hoạch của Ngài.
Trong Genesis 50:20, Giô-sép nói rằng điều các anh em định làm hại ông, Đức Chúa Trời đã biến thành điều tốt.
Câu này tóm tắt một nguyên tắc thần học quan trọng của Genesis: Đức Chúa Trời có thể sử dụng ngay cả những hoàn cảnh khó khăn để thực hiện lời hứa của Ngài.
Promise Theology in the Broader Biblical Narrative
Chủ đề lời hứa trong Genesis không kết thúc với câu chuyện của các tổ phụ. Nó tiếp tục phát triển trong toàn bộ Kinh Thánh.
Trong Xuất Ê-díp-tô Ký, Đức Chúa Trời nhớ lại lời hứa với Áp-ra-ham khi Ngài giải cứu dân Israel khỏi Ai Cập.
Trong các sách tiên tri, lời hứa với Áp-ra-ham được nhắc lại như nền tảng cho hy vọng của dân Israel.
Trong Tân Ước, các tác giả Kinh Thánh hiểu lời hứa với Áp-ra-ham như được hoàn thành trọn vẹn qua Đấng Christ.
Conclusion
Thần học lời hứa là một yếu tố trung tâm trong Genesis 12–50. Qua các câu chuyện về các tổ phụ, bản văn cho thấy rằng Đức Chúa Trời là Đấng trung tín và Ngài sẽ thực hiện lời hứa của Ngài qua các thế hệ.
Ngay cả khi hoàn cảnh lịch sử dường như mâu thuẫn với lời hứa, câu chuyện Genesis khẳng định rằng kế hoạch của Đức Chúa Trời sẽ cuối cùng được hoàn thành.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50 (Waco: Word Books, 1994).
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary (Grand Rapids: Zondervan, 2001).
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50 (Grand Rapids: Eerdmans, 1995).
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50. Grand Rapids: Eerdmans, 1995.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2001.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50. Waco: Word Books, 1994.