Luận đề
Một trong những chủ đề thần học trung tâm của sách Xuất Ê-díp-tô-ký là sự hiện diện của Đức Giê-hô-va giữa dân giao ước của Ngài. Chủ đề này đạt đến đỉnh cao trong phần mô tả về Đền Tạm (Xuất Ê-díp-tô-ký 25–40). Đền Tạm không chỉ là một cấu trúc tôn giáo nhưng là biểu tượng hữu hình của sự hiện diện thiêng liêng của Đức Chúa Trời giữa dân Y-sơ-ra-ên. Qua Đền Tạm, bản văn trình bày một thần học sâu sắc về sự thánh khiết, sự thờ phượng và mối quan hệ giao ước giữa Đức Chúa Trời và dân sự.
Đền Tạm như nơi Đức Chúa Trời ngự
Trong Xuất Ê-díp-tô-ký 25:8 Đức Giê-hô-va phán:
“Họ sẽ làm cho Ta một đền thánh, để Ta ngự giữa họ.”
Trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ:
וְשָׁכַנְתִּי בְּתוֹכָם
Động từ שָׁכַן có nghĩa là “ngự” hoặc “ở giữa.”
Từ gốc này sau này trở thành nền tảng cho khái niệm:
שְׁכִינָה
Shekinah
Thuật ngữ này được dùng trong truyền thống Do Thái để mô tả sự hiện diện vinh quang của Đức Chúa Trời.
Đền Tạm vì vậy không chỉ là nơi thờ phượng mà là nơi Đức Chúa Trời bày tỏ sự hiện diện của Ngài giữa cộng đồng giao ước.
Cấu trúc của Đền Tạm
Đền Tạm được chia thành ba khu vực chính:
sân ngoài
nơi thánh
nơi chí thánh
Cấu trúc này phản ánh một mức độ tăng dần của sự thánh khiết.
Nơi chí thánh là khu vực thiêng liêng nhất và chỉ có thầy tế lễ thượng phẩm mới được vào đó mỗi năm một lần vào ngày chuộc tội.
Cấu trúc này nhấn mạnh rằng sự hiện diện của Đức Chúa Trời là thánh khiết và không thể đến gần một cách tùy tiện.
Đền Tạm như hình ảnh của sáng tạo
Một số học giả nhận thấy rằng mô tả về Đền Tạm có nhiều điểm tương đồng với trình thuật sáng tạo trong Sáng-thế-ký.
Ví dụ:
cả hai trình thuật đều có cấu trúc bảy phần
cả hai đều kết thúc với việc công trình được hoàn tất
sự hiện diện của Đức Chúa Trời được bày tỏ sau khi công trình hoàn thành
Điều này cho thấy rằng Đền Tạm có thể được hiểu như một hình ảnh thu nhỏ của vũ trụ, nơi Đức Chúa Trời ngự giữa trật tự sáng tạo của Ngài.
Vai trò của Hòm Giao Ước
Hòm Giao Ước là vật dụng thiêng liêng nhất trong Đền Tạm. Nó được đặt trong nơi chí thánh và chứa các bảng đá của giao ước.
Nắp của hòm được gọi là:
כַּפֹּרֶת
Kapporet
Thuật ngữ này thường được dịch là “nắp chuộc tội.”
Theo Xuất Ê-díp-tô-ký 25:22, Đức Chúa Trời phán rằng Ngài sẽ gặp Môi-se tại nơi này. Vì vậy, Hòm Giao Ước trở thành trung tâm của sự gặp gỡ giữa Đức Chúa Trời và dân sự của Ngài.
Đền Tạm và sự thờ phượng
Đền Tạm cũng là trung tâm của hệ thống thờ phượng của dân Y-sơ-ra-ên. Các nghi lễ dâng của lễ, đốt hương và các hoạt động của thầy tế lễ đều diễn ra tại đây.
Qua những nghi lễ này, dân Y-sơ-ra-ên được nhắc nhở về:
sự thánh khiết của Đức Chúa Trời
tội lỗi của con người
nhu cầu của sự chuộc tội
Những yếu tố này trở thành nền tảng cho toàn bộ hệ thống tế lễ được mô tả trong sách Lê-vi-ký.
Đền Tạm trong Thánh Kinh Thần học
Trong Thánh Kinh Thần học, Đền Tạm đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển chủ đề về sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Chủ đề này tiếp tục được phát triển trong:
Đền thờ của Sa-lô-môn
các khải tượng của các tiên tri
niềm hy vọng về sự phục hồi của dân Y-sơ-ra-ên
Qua đó, Đền Tạm trở thành một biểu tượng thần học cho mối quan hệ giữa Đức Chúa Trời và dân sự của Ngài.
Tổng hợp
Đền Tạm là trung tâm thần học của sách Xuất Ê-díp-tô-ký. Qua cấu trúc, các vật dụng và các nghi lễ của nó, bản văn trình bày một thần học sâu sắc về sự thánh khiết của Đức Chúa Trời và sự hiện diện của Ngài giữa dân giao ước.
FOOTNOTES
- Brevard S. Childs, The Book of Exodus (Philadelphia: Westminster Press, 1974), 529–560.
- Victor P. Hamilton, Exodus: An Exegetical Commentary (Grand Rapids: Baker Academic, 2011), 400–460.
- John I. Durham, Exodus (Waco: Word Books, 1987), 350–420.
- G. K. Beale, The Temple and the Church’s Mission (Downers Grove: IVP Academic, 2004), 29–80.
- Nahum M. Sarna, Exodus (Philadelphia: Jewish Publication Society, 1991), 156–210.