Thesis
Sáng-thế-ký 1:24–25 mô tả giai đoạn đầu của ngày thứ sáu trong trình thuật sáng tạo, khi Đức Chúa Trời tạo ra các loài động vật sống trên đất. Đoạn văn này tiếp tục mô hình thần học của chương 1: sau khi môi trường sống được thiết lập trong các ngày trước, Đức Chúa Trời lấp đầy các môi trường đó bằng các sinh vật sống. Tuy nhiên, phần này đặc biệt quan trọng vì nó chuẩn bị nền tảng cho sự sáng tạo của con người trong câu 26–31. Phân tích ngữ pháp Hebrew cho thấy bản văn nhấn mạnh sự đa dạng và trật tự của thế giới sinh vật, trong đó các loài động vật được tạo ra “theo loại của chúng”. Trong bối cảnh Cận Đông cổ đại, nơi nhiều nền văn hóa thần thánh hóa các loài động vật, Sáng-thế-ký đưa ra một quan điểm thần học khác: các loài động vật không phải là thần linh mà chỉ là một phần của tạo vật dưới quyền cai trị của Đức Chúa Trời.
Exegetical Analysis
Câu 24 mở đầu bằng công thức quen thuộc:
וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים
“Đức Chúa Trời phán.”
Nội dung lời phán là:
תּוֹצֵא הָאָרֶץ נֶפֶשׁ חַיָּה
“Đất hãy sinh ra các sinh vật sống.”
Động từ תּוֹצֵא (tôṣēʾ) xuất phát từ gốc יָצָא (yāṣāʾ), mang nghĩa “đưa ra” hoặc “sinh ra”. Hình ảnh này cho thấy đất đóng vai trò như môi trường sản sinh sự sống theo mệnh lệnh của Đức Chúa Trời.
Cụm từ נֶפֶשׁ חַיָּה (nepeš ḥayyāh) một lần nữa xuất hiện trong chương 1 để mô tả các sinh vật sống. Trong Kinh Thánh Hebrew, cụm từ này không chỉ áp dụng cho con người mà còn cho các loài động vật, nhấn mạnh rằng tất cả đều là những sinh vật sống do Đức Chúa Trời tạo dựng.
Bản văn sau đó liệt kê ba nhóm động vật:
בְּהֵמָה (behemah) – gia súc hoặc động vật lớn sống gần con người
רֶמֶשׂ (remes) – các loài bò sát hoặc sinh vật nhỏ di chuyển sát đất
חַיַּת־הָאָרֶץ (ḥayyat haʾāreṣ) – các loài thú hoang
Sự phân loại này phản ánh cách người Do Thái cổ đại quan sát thế giới động vật. Điều quan trọng không phải là hệ thống phân loại sinh học hiện đại, nhưng là sự nhận thức rằng thế giới động vật có trật tự và đa dạng theo kế hoạch của Đức Chúa Trời.
Câu 25 tiếp tục:
וַיַּעַשׂ אֱלֹהִים אֶת־חַיַּת הָאָרֶץ
“Đức Chúa Trời làm nên các loài thú trên đất.”
Động từ עָשָׂה (ʿāsāh), “làm nên”, được sử dụng song song với động từ בָּרָא (bārāʾ) trong chương 1. Sự thay đổi động từ không làm giảm ý nghĩa sáng tạo nhưng nhấn mạnh khía cạnh tổ chức và thiết lập của công trình sáng tạo.
Một cụm từ quan trọng xuất hiện nhiều lần trong đoạn này:
לְמִינָהּ
“theo loại của nó.”
Từ מִין (mîn) có nghĩa là “loại” hoặc “dạng”. Việc lặp lại cụm từ này nhấn mạnh rằng thế giới sinh vật được tạo ra theo những nhóm có trật tự. Điều này phản ánh một nguyên tắc quan trọng trong trình thuật sáng tạo: thế giới không phải là một hệ thống hỗn loạn nhưng là một hệ thống có cấu trúc.
Cuối câu 25, bản văn lặp lại motif quen thuộc:
וַיַּרְא אֱלֹהִים כִּי־טוֹב
“Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt.”
Như trong các ngày trước, đánh giá này khẳng định rằng công trình sáng tạo của Đức Chúa Trời phù hợp với mục đích và kế hoạch của Ngài.
Ancient Near Eastern Comparison
Trong nhiều nền văn hóa Cận Đông cổ đại, động vật thường được liên kết với các thần linh. Ví dụ, trong tôn giáo Ai Cập, nhiều vị thần được biểu tượng hóa bằng hình dạng động vật, chẳng hạn như thần Anubis với đầu chó rừng hoặc thần Horus với đầu chim ưng.
Ngược lại, Sáng-thế-ký không gán cho động vật bất kỳ bản chất thần linh nào. Các loài động vật chỉ đơn giản là một phần của thế giới tạo vật. Điều này phản ánh một thần học độc thần mạnh mẽ, trong đó chỉ có Đức Chúa Trời là Đấng tối cao, còn mọi thứ khác đều là tạo vật.
History of Interpretation
Trong truyền thống Do Thái cổ đại, các rabbi thường hiểu đoạn văn này như sự chuẩn bị cho sự xuất hiện của con người trong phần tiếp theo của trình thuật sáng tạo. Động vật được tạo ra trước con người để phục vụ như một phần của thế giới mà con người sẽ sinh sống.
Trong truyền thống Cơ Đốc giáo, nhiều nhà thần học nhấn mạnh rằng việc tạo ra động vật trước con người cho thấy con người được đặt vào một thế giới đã được chuẩn bị sẵn bởi Đức Chúa Trời.
Các học giả hiện đại thường lưu ý rằng ngày thứ sáu tương ứng với ngày thứ ba trong cấu trúc văn chương của chương 1: đất liền và thực vật được tạo ra trong ngày thứ ba, và các sinh vật sống trên đất được tạo ra trong ngày thứ sáu.
Theological Synthesis
Sự sáng tạo các loài động vật trên đất khẳng định rằng thế giới sinh vật là một phần của trật tự sáng tạo của Đức Chúa Trời. Sự đa dạng của các loài động vật phản ánh sự phong phú và khôn ngoan của Đấng Tạo Hóa.
Đồng thời, đoạn văn này chuẩn bị cho phần tiếp theo của trình thuật sáng tạo, nơi con người sẽ được tạo dựng theo hình ảnh của Đức Chúa Trời. Trong cấu trúc của chương 1, các loài động vật được tạo ra trước để thiết lập bối cảnh cho vai trò đặc biệt của con người trong thế giới.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 1–15 (Waco: Word Books, 1987), 28.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary (Grand Rapids: Zondervan, 2001), 92.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 1–17 (Grand Rapids: Eerdmans, 1990), 150.
- John H. Walton, Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament (Grand Rapids: Baker Academic, 2006), 185.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 1–17. Grand Rapids: Eerdmans, 1990.
Walton, John H. Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2001.
Wenham, Gordon J. Genesis 1–15. Waco: Word Books, 1987.