Thesis
Sáng-thế-ký 1:20–23 mô tả sự xuất hiện của các sinh vật sống đầu tiên trong trình thuật sáng tạo, đặc biệt là các sinh vật dưới nước và các loài chim trên trời. Đoạn văn này đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tiến trình sáng tạo: từ việc thiết lập môi trường sống trong ba ngày đầu sang việc lấp đầy các môi trường đó bằng các sinh vật sống. Phân tích ngữ pháp Hebrew cho thấy rằng bản văn nhấn mạnh sự phong phú và đa dạng của sự sống, đồng thời khẳng định rằng mọi sự sống đều bắt nguồn từ quyền năng sáng tạo của Đức Chúa Trời. Trong bối cảnh văn hóa Cận Đông cổ đại, nơi các sinh vật biển lớn thường được xem như những lực lượng hỗn loạn thần thoại, Sáng-thế-ký khẳng định rằng ngay cả những sinh vật mạnh mẽ nhất của đại dương cũng chỉ là tạo vật dưới quyền kiểm soát của Đức Chúa Trời. Như vậy, ngày thứ năm của công trình sáng tạo tiếp tục phát triển chủ đề thần học của chương 1: Đức Chúa Trời không chỉ thiết lập trật tự của vũ trụ mà còn ban sự sống và phước lành cho các sinh vật trong thế giới.
Exegetical Analysis
Câu 20 bắt đầu với công thức quen thuộc của trình thuật sáng tạo:
וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים
“Đức Chúa Trời phán.”
Nội dung của lời phán là:
יִשְׁרְצוּ הַמַּיִם שֶׁרֶץ נֶפֶשׁ חַיָּה
“Các nước hãy sinh ra đầy dẫy những sinh vật sống.”
Động từ יִשְׁרְצוּ (yišreṣû) xuất phát từ gốc שָׁרַץ (šāraṣ), mang nghĩa “tràn đầy”, “sinh ra rất nhiều”, hoặc “lúc nhúc”. Từ này nhấn mạnh sự phong phú và sinh sôi của sự sống trong nước. Danh từ שֶׁרֶץ (šereṣ) thường được dùng để chỉ các sinh vật nhỏ di chuyển nhanh hoặc sinh sản nhiều.
Cụm từ נֶפֶשׁ חַיָּה (nepeš ḥayyāh) có nghĩa là “sinh vật sống” hoặc “sinh vật có sự sống”. Trong Kinh Thánh Hebrew, từ nepeš không chỉ đơn giản nghĩa là “linh hồn” mà thường chỉ về sự sống hoặc sinh vật sống nói chung.
Câu tiếp theo nói rằng:
וְעוֹף יְעוֹפֵף עַל־הָאָרֶץ
“chim hãy bay trên đất.”
Danh từ עוֹף (ʿōp̄) có nghĩa là “sinh vật bay”, thường được dịch là “chim”. Động từ יְעוֹפֵף (yeʿōp̄ēp̄) nhấn mạnh hành động bay lượn của chúng trong không gian.
Câu 21 tiếp tục:
וַיִּבְרָא אֱלֹהִים אֶת־הַתַּנִּינִם הַגְּדֹלִים
“Đức Chúa Trời tạo ra các sinh vật biển lớn.”
Danh từ תַּנִּינִם (tanninim) thường được dịch là “quái vật biển” hoặc “sinh vật biển lớn”. Trong nhiều bản văn Cận Đông cổ đại, các sinh vật biển lớn thường được xem như những lực lượng hỗn loạn thần thoại. Tuy nhiên, trong Sáng-thế-ký, những sinh vật này chỉ đơn giản là một phần của tạo vật được Đức Chúa Trời sáng tạo.
Động từ בָּרָא (bārāʾ) được sử dụng ở đây một lần nữa để nhấn mạnh hành động sáng tạo trực tiếp của Đức Chúa Trời.
Câu 21 cũng nói rằng Đức Chúa Trời tạo ra:
כָּל־נֶפֶשׁ הַחַיָּה הָרֹמֶשֶׂת
“mọi sinh vật sống chuyển động.”
Cụm từ này nhấn mạnh sự đa dạng của các sinh vật sống trong nước.
Sau khi tạo ra các sinh vật sống, câu 22 mô tả một yếu tố mới trong trình thuật sáng tạo:
וַיְבָרֶךְ אֹתָם אֱלֹהִים
“Đức Chúa Trời ban phước cho chúng.”
Động từ בָּרַךְ (bāraḵ), “ban phước”, xuất hiện lần đầu tiên trong chương 1. Lời chúc phước của Đức Chúa Trời cho các sinh vật sống cho thấy rằng sự sinh sôi và phát triển của sự sống là một phần của ý muốn sáng tạo của Ngài.
Nội dung của lời chúc phước là:
פְּרוּ וּרְבוּ
“Hãy sinh sôi và gia tăng.”
Công thức này sau đó cũng được dùng cho con người trong câu 28, cho thấy một sự liên kết giữa các sinh vật sống và con người trong kế hoạch sáng tạo của Đức Chúa Trời.
Câu 23 kết thúc với công thức quen thuộc:
וַיְהִי־עֶרֶב וַיְהִי־בֹקֶר
יוֹם חֲמִישִׁי
“Có buổi chiều và buổi sáng: ngày thứ năm.”
Ancient Near Eastern Comparison
Trong nhiều thần thoại Cận Đông cổ đại, các sinh vật biển thường được xem như biểu tượng của chaos. Ví dụ, trong thần thoại Babylon, Tiamat – nữ thần biển – đại diện cho lực lượng hỗn loạn nguyên thủy. Trong thần thoại Ugarit, thần Baal phải chiến đấu với Yam (thần biển) để thiết lập trật tự vũ trụ.
Sáng-thế-ký hoàn toàn đảo ngược hình ảnh này. Các sinh vật biển lớn không phải là kẻ thù của Đức Chúa Trời mà chỉ là một phần của tạo vật. Điều này cho thấy bản văn đang trình bày một thần học sáng tạo trong đó Đức Chúa Trời hoàn toàn kiểm soát mọi lực lượng của vũ trụ.
History of Interpretation
Trong truyền thống Do Thái cổ đại, nhiều rabbi xem sự sinh sôi của các sinh vật biển như một minh chứng cho sự phong phú của công trình sáng tạo của Đức Chúa Trời.
Các nhà thần học cơ đốc giáo cổ đại như Basil of Caesarea nhấn mạnh rằng sự đa dạng của các sinh vật biển và chim trời phản ánh sự khôn ngoan vô hạn của Đức Chúa Trời trong việc tạo dựng thế giới.
Các học giả hiện đại thường lưu ý rằng ngày thứ năm tương ứng với ngày thứ hai trong cấu trúc văn chương của chương 1: bầu trời và biển được tạo ra trong ngày thứ hai, và các sinh vật sống trong những môi trường đó được tạo ra trong ngày thứ năm.
Theological Synthesis
Ngày thứ năm của công trình sáng tạo cho thấy rằng Đức Chúa Trời không chỉ thiết lập môi trường của vũ trụ mà còn ban sự sống cho các sinh vật sống trong đó. Lời chúc phước dành cho các sinh vật biển và chim trời cho thấy rằng sự sinh sôi của sự sống là một phần của ý muốn sáng tạo của Đức Chúa Trời.
Ngoài ra, việc Đức Chúa Trời tạo ra các sinh vật biển lớn cũng khẳng định rằng mọi lực lượng của thiên nhiên đều nằm dưới quyền kiểm soát của Ngài. Không có bất kỳ lực lượng hỗn loạn nào có thể thách thức quyền năng của Đức Chúa Trời trong vũ trụ.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 1–15 (Waco: Word Books, 1987), 26.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary (Grand Rapids: Zondervan, 2001), 88.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 1–17 (Grand Rapids: Eerdmans, 1990), 147.
- John H. Walton, Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament (Grand Rapids: Baker Academic, 2006), 182.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 1–17. Grand Rapids: Eerdmans, 1990.
Walton, John H. Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary. Grand Rapids: Zondervan, 2001.
Wenham, Gordon J. Genesis 1–15. Waco: Word Books, 1987.