Luận đề
Sáng-thế-ký 50 là chương kết thúc của toàn bộ sách Sáng-thế-ký và đồng thời cũng là phần kết của chu kỳ tường thuật về Giô-sép. Chương này ghi lại ba sự kiện chính: việc chôn cất Gia-cốp tại Ca-na-an, sự hòa giải hoàn toàn giữa Giô-sép và các anh em của ông, và cái chết của Giô-sép tại Ai Cập. Trong phân đoạn này, chủ đề thần học về sự quan phòng của Đức Chúa Trời đạt đến cao điểm khi Giô-sép tuyên bố rằng những hành động xấu của các anh em đã được Đức Chúa Trời biến đổi để thực hiện mục đích tốt lành. Câu tuyên bố nổi tiếng của Giô-sép trong câu 20 trở thành một trong những lời giải thích thần học quan trọng nhất trong toàn bộ Cựu Ước về cách Đức Chúa Trời hành động trong lịch sử. Qua chương này, sách Sáng-thế-ký kết thúc bằng sự khẳng định rằng Đức Chúa Trời trung tín với giao ước của Ngài và tiếp tục dẫn dắt dân Ngài ngay cả khi họ sống trong một vùng đất ngoại bang.
Bối Cảnh Văn Chương
Sau khi Gia-cốp qua đời, gia đình ông phải đối diện với hai vấn đề quan trọng: việc thực hiện lời hứa chôn cất ông tại Ca-na-an và việc giải quyết mối quan hệ giữa Giô-sép và các anh em của ông. Đồng thời, chương này cũng chuẩn bị cho bối cảnh của sách Xuất Ê-díp-tô, nơi dân Y-sơ-ra-ên sẽ tiếp tục sống tại Ai Cập.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành ba phần chính.
Câu 1–14: Việc chôn cất Gia-cốp tại Ca-na-an.
Câu 15–21: Sự tha thứ của Giô-sép đối với các anh em.
Câu 22–26: Những năm cuối đời và cái chết của Giô-sép.
Chôn Cất Gia-cốp (Câu 1–14)
Sau khi Gia-cốp qua đời, Giô-sép ôm cha mình và khóc.
Ông ra lệnh cho các thầy thuốc ướp xác Gia-cốp, một thực hành phổ biến trong văn hóa Ai Cập cổ đại.
Thời gian để ướp xác kéo dài bốn mươi ngày, và người Ai Cập để tang Gia-cốp trong bảy mươi ngày.
Sau thời gian tang lễ, Giô-sép xin phép Pha-ra-ôn để đưa thi hài của cha mình trở về Ca-na-an.
Pha-ra-ôn cho phép và một đoàn lớn gồm các quan chức Ai Cập đi cùng Giô-sép.
Gia đình Gia-cốp chôn ông tại hang Mạc-bê-la, nơi Áp-ra-ham đã mua làm nơi chôn cất cho gia đình mình.
Sự kiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của đất Ca-na-an như đất hứa của giao ước.
Sự Tha Thứ Của Giô-sép (Câu 15–21)
Sau khi Gia-cốp qua đời, các anh em của Giô-sép lo sợ rằng Giô-sép có thể trả thù họ vì những gì họ đã làm với ông.
Họ gửi một thông điệp nói rằng Gia-cốp đã yêu cầu Giô-sép tha thứ cho họ.
Khi nghe điều này, Giô-sép khóc.
Ông nói với các anh em rằng họ không cần phải sợ.
Câu 20 chứa đựng lời tuyên bố thần học quan trọng:
“Các anh toan hại tôi, nhưng Đức Chúa Trời lại định điều đó cho điều lành, để thực hiện điều đang xảy ra hôm nay, là cứu sống nhiều người.”
Câu này cho thấy rằng Đức Chúa Trời có thể sử dụng ngay cả những hành động xấu của con người để thực hiện kế hoạch của Ngài.
Giô-sép trấn an các anh em và hứa sẽ chăm sóc họ và gia đình họ.
Những Năm Cuối Đời Của Giô-sép (Câu 22–26)
Giô-sép tiếp tục sống tại Ai Cập cùng gia đình mình.
Ông sống đến một trăm mười tuổi.
Trước khi qua đời, ông nói với anh em rằng Đức Chúa Trời chắc chắn sẽ thăm viếng họ và đem họ ra khỏi Ai Cập để trở về đất mà Ngài đã hứa cho Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp.
Giô-sép yêu cầu rằng khi dân Y-sơ-ra-ên rời Ai Cập, họ phải mang xương của ông theo.
Yêu cầu này sau này được thực hiện trong sách Xuất Ê-díp-tô (Xuất Ê-díp-tô 13:19).
Giô-sép qua đời và thi thể ông được đặt trong một quan tài tại Ai Cập.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Việc ướp xác và tổ chức tang lễ long trọng là một phần quan trọng trong văn hóa Ai Cập cổ đại. Các nghi thức này thường được thực hiện cho những người có vị trí quan trọng trong xã hội.
Ngoài ra, việc chôn cất tại quê hương tổ tiên là một thực hành phổ biến trong nhiều nền văn hóa cổ đại.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Các nhà giải kinh Do Thái và Cơ đốc giáo thường xem câu 50:20 như một trong những câu quan trọng nhất trong toàn bộ sách Sáng-thế-ký. Câu này cung cấp một lời giải thích thần học cho toàn bộ câu chuyện về Giô-sép.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 50 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời điều khiển lịch sử và có thể biến những hành động xấu của con người thành công cụ để thực hiện kế hoạch cứu chuộc của Ngài. Ngoài ra, chương này cũng nhấn mạnh rằng sự tha thứ và sự hòa giải là những yếu tố quan trọng trong đời sống của dân giao ước.
Kết luận
Sáng-thế-ký 50 khép lại câu chuyện về các tổ phụ bằng cách nhấn mạnh sự trung tín của Đức Chúa Trời đối với giao ước của Ngài. Qua câu chuyện của Giô-sép và gia đình ông, bản văn khẳng định rằng Đức Chúa Trời đang dẫn dắt lịch sử hướng đến sự thực hiện trọn vẹn của kế hoạch cứu chuộc.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.