Luận đề
Sáng-thế-ký 48 ghi lại sự kiện Gia-cốp chúc phước cho hai con trai của Giô-sép là Ma-na-se và Ép-ra-im trước khi qua đời. Phân đoạn này mang ý nghĩa thần học sâu sắc vì nó tiếp tục mô-típ quen thuộc trong sách Sáng-thế-ký: sự đảo ngược trật tự tự nhiên khi người em nhận phước lành lớn hơn người anh. Trong khi Giô-sép mong muốn Ma-na-se, con trưởng, nhận phước lành chính, Gia-cốp cố ý đặt tay phải của mình trên đầu Ép-ra-im, người em. Qua hành động này, bản văn nhấn mạnh rằng sự lựa chọn và phước lành của Đức Chúa Trời không bị giới hạn bởi các quy tắc truyền thống của con người. Chương này cũng đánh dấu sự chính thức hóa vị trí của Ép-ra-im và Ma-na-se như hai chi phái trong dân Y-sơ-ra-ên, mở rộng cấu trúc của mười hai chi phái.
Bối Cảnh Văn Chương
Sau khi sống nhiều năm tại Ai Cập, Gia-cốp đã già yếu và gần qua đời. Khi Giô-sép nghe rằng cha mình đang bệnh nặng, ông mang hai con trai là Ma-na-se và Ép-ra-im đến gặp Gia-cốp để nhận phước lành.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành ba phần chính.
Câu 1–7: Giô-sép mang hai con trai đến gặp Gia-cốp.
Câu 8–16: Gia-cốp chúc phước cho Ma-na-se và Ép-ra-im.
Câu 17–22: Gia-cốp đảo ngược phước lành và lời tiên tri về tương lai.
Gia-cốp Gặp Hai Con Trai Của Giô-sép (Câu 1–7)
Giô-sép được báo rằng cha mình đang yếu nên ông mang hai con trai đến gặp ông.
Gia-cốp nhớ lại lời hứa mà Đức Chúa Trời đã ban cho ông tại Bê-tên, nơi Đức Chúa Trời hứa sẽ làm cho dòng dõi ông trở nên đông đảo và ban đất Ca-na-an cho họ.
Gia-cốp tuyên bố rằng hai con trai của Giô-sép sẽ được tính như các con trai của ông.
Điều này có nghĩa là Ma-na-se và Ép-ra-im sẽ trở thành hai chi phái chính thức trong dân Y-sơ-ra-ên.
Gia-cốp Chúc Phước Cho Hai Cháu (Câu 8–16)
Gia-cốp hỏi hai đứa trẻ là ai, và Giô-sép trả lời rằng đó là các con trai mà Đức Chúa Trời đã ban cho ông tại Ai Cập.
Gia-cốp yêu cầu họ đến gần để ông chúc phước.
Ông ôm và hôn họ, sau đó bắt đầu cầu nguyện.
Trong lời cầu nguyện, Gia-cốp nhắc đến Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham và Y-sác, Đấng đã chăn dắt ông suốt cuộc đời.
Ông cũng nhắc đến “thiên sứ đã cứu tôi khỏi mọi tai họa,” một cách diễn đạt phản ánh sự quan phòng của Đức Chúa Trời trong cuộc đời ông.
Gia-cốp cầu xin rằng tên của các tổ phụ sẽ được tiếp tục qua hai đứa trẻ này.
Sự Đảo Ngược Phước Lành (Câu 17–22)
Giô-sép đặt Ma-na-se, con trưởng, ở bên phải Gia-cốp và Ép-ra-im ở bên trái.
Tuy nhiên Gia-cốp cố ý đặt tay phải của mình lên đầu Ép-ra-im.
Giô-sép cố gắng sửa lại nhưng Gia-cốp từ chối và nói rằng ông biết điều mình đang làm.
Gia-cốp tiên tri rằng Ma-na-se sẽ trở thành một dân lớn, nhưng Ép-ra-im sẽ trở nên lớn hơn.
Sau đó Gia-cốp ban phước cho họ và nói rằng trong tương lai dân Y-sơ-ra-ên sẽ dùng tên của họ để chúc phước cho nhau.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong văn hóa cổ đại, phước lành của người cha dành cho con cái có ý nghĩa pháp lý và thần học rất quan trọng. Phước lành này thường liên quan đến quyền thừa kế và vị trí trong gia đình.
Ngoài ra, việc đặt tay để chúc phước là một nghi thức phổ biến biểu thị sự truyền đạt phước lành.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Nhiều nhà giải kinh xem chương này như sự tiếp tục của mô-típ “người em được chọn” trong sách Sáng-thế-ký, giống như các trường hợp của Áp-ra-ham, Y-sác, Gia-cốp và Giô-sép.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 48 nhấn mạnh rằng sự lựa chọn của Đức Chúa Trời không phụ thuộc vào các quy tắc truyền thống của con người. Đức Chúa Trời có quyền chọn người mà Ngài muốn để thực hiện kế hoạch của Ngài.
Ngoài ra, chương này cũng nhấn mạnh sự trung tín của Đức Chúa Trời đối với lời hứa giao ước dành cho các tổ phụ.
Kết luận
Sáng-thế-ký 48 ghi lại lời chúc phước của Gia-cốp dành cho Ma-na-se và Ép-ra-im và tiếp tục chủ đề thần học về sự lựa chọn của Đức Chúa Trời. Qua sự đảo ngược phước lành, bản văn cho thấy rằng Đức Chúa Trời hành động theo ý muốn của Ngài để thực hiện kế hoạch cứu chuộc trong lịch sử.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.