Luận đề
Sáng-thế-ký 37 mở đầu cho chu kỳ tường thuật về Giô-sép, phần dài nhất và phức tạp nhất trong toàn bộ sách Sáng-thế-ký. Chương này kể lại sự kiện Giô-sép bị các anh mình ghen ghét và cuối cùng bị bán làm nô lệ sang Ai Cập. Mặc dù câu chuyện ban đầu có vẻ như một bi kịch gia đình, bản văn thực sự đặt nền tảng cho một kế hoạch thần học lớn hơn trong đó Đức Chúa Trời sử dụng những biến cố đau thương để thực hiện mục đích cứu chuộc của Ngài. Qua các giấc mơ của Giô-sép và phản ứng của các anh em, chương này thiết lập một chủ đề quan trọng trong Kinh Thánh: sự quan phòng của Đức Chúa Trời hoạt động ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn và bất công. Sáng-thế-ký 37 do đó đánh dấu sự khởi đầu của một chuỗi sự kiện sẽ dẫn đến sự cứu sống của gia đình Gia-cốp và sự hình thành của dân Y-sơ-ra-ên tại Ai Cập.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 37 bắt đầu phần cuối cùng của sách Sáng-thế-ký. Sau các câu chuyện về Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, bản văn chuyển sang tập trung vào Giô-sép.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần chính.
Câu 1–4: Giô-sép và sự ghen ghét của các anh em.
Câu 5–11: Các giấc mơ của Giô-sép.
Câu 12–28: Giô-sép bị bán làm nô lệ.
Câu 29–36: Gia-cốp tin rằng Giô-sép đã chết.
Giô-sép Và Sự Ghen Ghét Của Các Anh Em (Câu 1–4)
Giô-sép là con trai của Gia-cốp với Ra-chên, người vợ mà ông yêu thương nhất. Bản văn nói rằng Gia-cốp yêu Giô-sép hơn tất cả các con trai khác.
Gia-cốp may cho Giô-sép một chiếc áo nhiều màu sắc, một biểu tượng của sự ưu ái đặc biệt.
Chi tiết này làm cho các anh em của Giô-sép trở nên ghen ghét và không thể nói chuyện hòa bình với ông.
Sự thiên vị trong gia đình Gia-cốp phản ánh một mô-típ lặp lại trong các câu chuyện về các tổ phụ, nơi các mối quan hệ gia đình thường bị căng thẳng bởi sự ưu ái của cha mẹ.
Các Giấc Mơ Của Giô-sép (Câu 5–11)
Giô-sép có hai giấc mơ quan trọng.
Trong giấc mơ thứ nhất, các bó lúa của các anh em cúi xuống trước bó lúa của Giô-sép.
Trong giấc mơ thứ hai, mặt trời, mặt trăng và mười một ngôi sao cúi xuống trước ông.
Các anh em của Giô-sép hiểu rằng các giấc mơ này ám chỉ rằng Giô-sép sẽ cai trị họ trong tương lai.
Ngay cả Gia-cốp cũng khiển trách Giô-sép, mặc dù bản văn nói rằng ông giữ điều này trong lòng.
Trong văn học Kinh Thánh, các giấc mơ thường được sử dụng như một phương tiện để Đức Chúa Trời bày tỏ kế hoạch của Ngài.
Giô-sép Bị Bán Làm Nô Lệ (Câu 12–28)
Gia-cốp gửi Giô-sép đi thăm các anh mình đang chăn chiên gần Si-chem.
Khi các anh em thấy Giô-sép từ xa, họ âm mưu giết ông.
Ru-bên cố gắng cứu Giô-sép bằng cách đề nghị ném ông vào một cái giếng thay vì giết ông.
Sau đó, khi một đoàn thương nhân Ishmael đi ngang qua, Giu-đa đề nghị bán Giô-sép làm nô lệ.
Các anh em bán Giô-sép với giá hai mươi siếc-lơ bạc.
Đoàn thương nhân mang Giô-sép đến Ai Cập.
Gia-cốp Tin Rằng Giô-sép Đã Chết (Câu 29–36)
Các anh em của Giô-sép giết một con dê và nhúng áo của Giô-sép vào máu.
Họ mang chiếc áo về cho Gia-cốp, khiến ông tin rằng Giô-sép đã bị thú dữ giết.
Gia-cốp đau buồn sâu sắc và từ chối được an ủi.
Trong khi đó, Giô-sép được bán cho Phô-ti-pha, một quan chức của Pha-ra-ôn tại Ai Cập.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong thế giới cổ đại, việc buôn bán nô lệ là một thực hành phổ biến. Các đoàn thương nhân thường đi qua các tuyến đường thương mại giữa Ca-na-an và Ai Cập.
Ngoài ra, các giấc mơ cũng được xem như một phương tiện quan trọng để nhận được sự hướng dẫn từ thần linh.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái và Cơ đốc giáo, câu chuyện của Giô-sép thường được xem như một ví dụ về sự quan phòng của Đức Chúa Trời.
Nhiều nhà giải kinh Cơ đốc cũng thấy trong câu chuyện của Giô-sép một hình ảnh tiên báo về sự chịu khổ và sự tôn cao của Đấng Christ.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 37 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời có thể sử dụng ngay cả những hành động tội lỗi của con người để thực hiện kế hoạch của Ngài.
Ngoài ra, chương này cũng giới thiệu chủ đề thần học về sự đảo ngược: người bị từ chối cuối cùng sẽ được tôn cao.
Kết luận
Sáng-thế-ký 37 mở đầu cho câu chuyện về Giô-sép và thiết lập nền tảng cho các sự kiện tiếp theo trong sách Sáng-thế-ký. Qua sự ghen ghét của các anh em và việc Giô-sép bị bán làm nô lệ, bản văn cho thấy rằng những biến cố đau thương có thể trở thành một phần của kế hoạch lớn hơn của Đức Chúa Trời.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.