Luận đề
Sáng-thế-ký 31 mô tả sự kiện Gia-cốp rời khỏi nhà của La-ban sau nhiều năm làm việc tại Haran. Phân đoạn này đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn lưu vong của Gia-cốp và sự khởi đầu của hành trình trở về đất Ca-na-an. Bản văn nhấn mạnh rằng quyết định rời đi của Gia-cốp không chỉ là một lựa chọn cá nhân mà là kết quả của sự hướng dẫn trực tiếp từ Đức Chúa Trời. Đồng thời, chương này cũng phản ánh những căng thẳng gia đình và kinh tế giữa Gia-cốp và La-ban, đặc biệt liên quan đến vấn đề tài sản và quyền lợi. Qua chuỗi sự kiện này, bản văn bày tỏ rằng Đức Chúa Trời bảo vệ Gia-cốp và dẫn dắt ông trở lại vùng đất của giao ước. Sáng-thế-ký 31 do đó nhấn mạnh chủ đề thần học về sự quan phòng của Đức Chúa Trời và sự trung tín của Ngài đối với lời hứa giao ước.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 31 tiếp nối các sự kiện trong chương 30, nơi Gia-cốp trở nên giàu có với nhiều đàn gia súc. Sự thịnh vượng này khiến các con trai của La-ban trở nên ghen tị.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành năm phần chính.
Câu 1–13: Đức Chúa Trời truyền lệnh cho Gia-cốp trở về Ca-na-an.
Câu 14–21: Gia-cốp rời Haran cùng gia đình.
Câu 22–35: La-ban đuổi theo Gia-cốp và sự kiện các thần tượng gia đình.
Câu 36–42: Gia-cốp đối chất với La-ban.
Câu 43–55: Giao ước giữa Gia-cốp và La-ban.
Lệnh Của Đức Chúa Trời (Câu 1–13)
Gia-cốp nghe rằng các con trai của La-ban nói rằng ông đã lấy hết tài sản của cha họ. Ngoài ra, thái độ của La-ban đối với Gia-cốp cũng thay đổi.
Trong bối cảnh đó, Đức Chúa Trời phán với Gia-cốp rằng ông phải trở về đất của tổ phụ mình.
Gia-cốp kể lại với Lê-a và Ra-chên rằng Đức Chúa Trời đã bảo vệ ông trong suốt thời gian làm việc cho La-ban.
Ông cũng nhắc lại một giấc mơ trong đó thiên sứ của Đức Chúa Trời nói với ông rằng Đức Chúa Trời đã thấy mọi điều La-ban làm với ông.
Rời Khỏi Haran (Câu 14–21)
Lê-a và Ra-chên đồng ý với kế hoạch của Gia-cốp. Họ nói rằng cha mình đã đối xử với họ như người ngoài và đã tiêu hết của hồi môn của họ.
Gia-cốp sau đó chuẩn bị gia đình và đàn gia súc để rời Haran.
Trong khi La-ban đang đi xén lông chiên, Gia-cốp bí mật rời đi.
Ra-chên lấy trộm các thần tượng gia đình của La-ban, được gọi trong tiếng Hebrew là תְּרָפִים (teraphim).
Hành động này trở thành một yếu tố quan trọng trong phần tiếp theo của câu chuyện.
La-ban Đuổi Theo Gia-cốp (Câu 22–35)
Sau ba ngày, La-ban phát hiện rằng Gia-cốp đã rời đi và bắt đầu đuổi theo ông.
Trước khi La-ban gặp Gia-cốp, Đức Chúa Trời hiện ra với ông trong một giấc mơ và cảnh báo ông không được làm hại Gia-cốp.
Khi La-ban đến nơi, ông cáo buộc Gia-cốp đã bỏ trốn và lấy trộm các thần tượng gia đình.
Gia-cốp phủ nhận việc lấy trộm các thần tượng vì ông không biết rằng Ra-chên đã lấy chúng.
Ra-chên giấu các thần tượng trong yên lạc đà và nói rằng bà không thể đứng lên vì đang trong kỳ kinh nguyệt.
Do đó La-ban không tìm thấy các thần tượng.
Gia-cốp Đối Chất Với La-ban (Câu 36–42)
Sau khi La-ban không tìm thấy các thần tượng, Gia-cốp nổi giận và đối chất với ông.
Gia-cốp nhắc lại rằng trong hai mươi năm làm việc cho La-ban, ông đã làm việc trung tín và chịu nhiều khó khăn.
Ông nói rằng nếu Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham và Đức Chúa Trời của Y-sác không ở cùng ông, La-ban đã có thể đuổi ông đi tay không.
Điều này nhấn mạnh rằng sự thành công của Gia-cốp không đến từ sự khôn ngoan của ông mà từ sự bảo vệ của Đức Chúa Trời.
Giao Ước Giữa Gia-cốp Và La-ban (Câu 43–55)
Cuối cùng La-ban đề nghị lập một giao ước hòa bình với Gia-cốp.
Hai người dựng một đống đá làm dấu hiệu cho giao ước.
La-ban gọi địa điểm này bằng tiếng Aram là Jegar-sahadutha, trong khi Gia-cốp gọi là Galeed trong tiếng Hebrew.
Cả hai tên đều có nghĩa là “đống đá làm chứng.”
Họ cũng gọi nơi đó là Mizpah, nghĩa là “canh giữ,” vì họ nói rằng Đức Chúa Trời sẽ canh giữ giữa hai người khi họ xa nhau.
Sau khi lập giao ước và ăn tiệc cùng nhau, La-ban trở về nhà mình.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong xã hội cổ đại, các thần tượng gia đình thường được xem như biểu tượng của quyền thừa kế hoặc quyền lãnh đạo gia đình.
Ngoài ra, các giao ước giữa các cá nhân hoặc bộ tộc thường được xác nhận bằng các dấu hiệu vật lý như các cột đá hoặc đống đá.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Nhiều nhà giải kinh xem chương này như sự kết thúc của giai đoạn Gia-cốp sống dưới quyền của La-ban. Sau sự kiện này, Gia-cốp không còn bị ràng buộc bởi gia đình bên ngoại nữa.
Tổng Hợp Thần Học
Chương 31 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời bảo vệ Gia-cốp và dẫn dắt ông trong hành trình trở về đất hứa. Ngoài ra, chương này cũng cho thấy rằng sự quan phòng của Đức Chúa Trời hoạt động ngay cả trong những tình huống xung đột gia đình và kinh tế.
Kết luận
Sáng-thế-ký 31 đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ Gia-cốp sống tại Haran và mở đầu cho hành trình trở về Ca-na-an. Qua các sự kiện trong chương này, bản văn nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời trung tín với lời hứa giao ước và bảo vệ Gia-cốp trong suốt hành trình của ông.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.