Luận đề
Sáng-thế-ký 30 mô tả sự cạnh tranh giữa Lê-a và Ra-chên trong việc sinh con cho Gia-cốp, đồng thời ghi lại sự ra đời của phần lớn các chi phái của Y-sơ-ra-ên. Phân đoạn này cho thấy rằng mặc dù các nhân vật hành động theo những động cơ cá nhân và những chiến lược xã hội phức tạp, Đức Chúa Trời vẫn chủ quyền thực hiện kế hoạch của Ngài trong lịch sử. Qua sự ra đời của các con trai và con gái của Gia-cốp, bản văn thiết lập nền tảng cho sự hình thành của mười hai chi phái Y-sơ-ra-ên. Ngoài ra, chương này cũng kể lại cách Đức Chúa Trời ban phước cho Gia-cốp trong công việc chăn nuôi, khiến ông trở nên giàu có mặc dù sống dưới quyền của La-ban. Do đó, Sáng-thế-ký 30 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời là Đấng điều khiển lịch sử gia đình của các tổ phụ và trung tín với lời hứa giao ước của Ngài.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 30 tiếp nối câu chuyện trong chương 29, nơi Lê-a đã sinh bốn người con trai đầu tiên của Gia-cốp. Tuy nhiên, Ra-chên vẫn vô sinh, điều này tạo ra sự căng thẳng sâu sắc trong gia đình.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần chính.
Câu 1–8: Ra-chên đưa tớ gái của mình cho Gia-cốp để sinh con.
Câu 9–13: Lê-a làm điều tương tự với tớ gái của mình.
Câu 14–24: Mandrake narrative và sự ra đời của Giô-sép.
Câu 25–43: Gia-cốp trở nên giàu có qua đàn chiên.
Ra-chên Và Tớ Gái Binh-ha (Câu 1–8)
Ra-chên thấy rằng mình không thể sinh con và trở nên ghen tị với chị mình. Bà yêu cầu Gia-cốp cho mình con cái, nếu không bà sẽ chết.
Gia-cốp phản ứng mạnh mẽ và nói rằng chỉ có Đức Chúa Trời mới có thể ban con cái.
Sau đó Ra-chên đưa tớ gái của mình là Binh-ha cho Gia-cốp để sinh con thay cho mình.
Hai người con trai được sinh ra từ Binh-ha là Đan và Nép-ta-li.
Tên của các đứa trẻ phản ánh cảm xúc của Ra-chên trong cuộc cạnh tranh với Lê-a.
Lê-a Và Tớ Gái Xinh-ba (Câu 9–13)
Khi Lê-a ngừng sinh con một thời gian, bà cũng đưa tớ gái của mình là Xinh-ba cho Gia-cốp.
Hai người con trai sinh ra từ Xinh-ba là Gát và A-se.
Điều này phản ánh một phong tục phổ biến trong xã hội Cận Đông cổ đại, nơi một người vợ có thể sử dụng tớ gái của mình để sinh con cho gia đình.
Mandrake Narrative (Câu 14–21)
Một câu chuyện đặc biệt trong chương này liên quan đến cây mandrake, được xem trong thế giới cổ đại như một loại cây liên quan đến khả năng sinh sản.
Ru-bên, con trai của Lê-a, tìm thấy mandrake trong cánh đồng và mang về cho mẹ mình.
Ra-chên xin Lê-a một ít mandrake, và hai chị em đạt được một thỏa thuận.
Sau sự kiện này, Lê-a sinh thêm hai con trai là Y-sa-ca và Xê-bu-lôn, và một con gái tên là Đi-na.
Sự Ra Đời Của Giô-sép (Câu 22–24)
Bản văn nói rằng Đức Chúa Trời nhớ đến Ra-chên và mở lòng bà.
Ra-chên sinh một con trai và đặt tên là Giô-sép.
Tên này có nghĩa là “Nguyện Đức Giê-hô-va thêm cho tôi một con trai nữa.”
Giô-sép sau này trở thành một nhân vật trung tâm trong phần cuối của sách Sáng-thế-ký.
Gia-cốp Và Sự Thịnh Vượng (Câu 25–43)
Sau khi Giô-sép được sinh ra, Gia-cốp yêu cầu La-ban cho phép ông trở về quê hương.
La-ban nhận ra rằng Đức Chúa Trời ban phước cho mình qua Gia-cốp, nên muốn giữ ông lại.
Hai người đạt được một thỏa thuận về tiền công dựa trên màu sắc của đàn chiên và dê.
Gia-cốp sử dụng một phương pháp chăn nuôi đặc biệt liên quan đến các cành cây để tăng số lượng chiên và dê thuộc về mình.
Kết quả là Gia-cốp trở nên rất giàu có với nhiều chiên, dê, lạc đà và tôi tớ.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong xã hội cổ đại, việc sinh con là một yếu tố quan trọng trong danh dự và vị thế của người phụ nữ.
Ngoài ra, các đàn gia súc là nguồn tài sản chính trong các cộng đồng du mục và bán du mục.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Nhiều nhà giải kinh nhận thấy rằng chương này cho thấy sự phức tạp của đời sống gia đình trong thế giới cổ đại. Tuy nhiên, dù có sự cạnh tranh và căng thẳng, Đức Chúa Trời vẫn thực hiện kế hoạch của Ngài.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 30 nhấn mạnh rằng sự hình thành của dân Y-sơ-ra-ên không phải là kết quả của kế hoạch hoàn hảo của con người mà là kết quả của sự chủ quyền và ân điển của Đức Chúa Trời.
Ngoài ra, chương này cũng nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời ban phước cho Gia-cốp và khiến ông trở nên thịnh vượng ngay cả trong môi trường khó khăn.
Kết luận
Sáng-thế-ký 30 mô tả sự ra đời của nhiều chi phái Y-sơ-ra-ên và sự gia tăng tài sản của Gia-cốp. Qua các sự kiện này, bản văn cho thấy rằng Đức Chúa Trời trung tín với lời hứa giao ước của Ngài và tiếp tục thực hiện kế hoạch cứu chuộc trong lịch sử của gia đình các tổ phụ.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.