Luận đề
Sáng-thế-ký 27 là một trong những phân đoạn kịch tính nhất trong toàn bộ chuỗi tường thuật về các tổ phụ. Chương này kể lại sự kiện Gia-cốp, dưới sự hướng dẫn của mẹ mình là Rê-bê-ca, lừa cha là Y-sác để nhận được phước lành dành cho con trưởng nam thay vì Ê-sau. Phân đoạn này đặt ra nhiều câu hỏi thần học và đạo đức quan trọng: làm thế nào kế hoạch của Đức Chúa Trời có thể được thực hiện thông qua những hành động sai lầm của con người? Đồng thời, bản văn cũng nhấn mạnh rằng phước lành của tổ phụ có ý nghĩa quyết định trong việc định hình tương lai của dòng dõi giao ước. Qua câu chuyện này, bản văn bày tỏ rằng mặc dù con người có những yếu đuối và sai lầm, Đức Chúa Trời vẫn chủ quyền thực hiện kế hoạch cứu chuộc của Ngài trong lịch sử.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 27 nối tiếp câu chuyện trong chương 25, nơi Ê-sau đã bán quyền trưởng nam của mình cho Gia-cốp để đổi lấy một bát canh. Tuy nhiên, quyền trưởng nam và phước lành của cha vẫn là hai yếu tố khác nhau. Phước lành của tổ phụ có ý nghĩa tiên tri và mang tính quyết định đối với tương lai của gia đình.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành năm phần chính.
Câu 1–4: Y-sác dự định ban phước cho Ê-sau.
Câu 5–17: Rê-bê-ca và Gia-cốp lập kế hoạch lừa Y-sác.
Câu 18–29: Gia-cốp nhận phước lành của Y-sác.
Câu 30–40: Ê-sau phát hiện sự việc và nhận phước lành thứ hai.
Câu 41–46: Ê-sau âm mưu giết Gia-cốp và Gia-cốp phải chạy trốn.
Ý Định Ban Phước Cho Ê-sau (Câu 1–4)
Bản văn bắt đầu với việc Y-sác đã già và mắt ông đã mờ. Ông gọi Ê-sau đến và yêu cầu con trai đi săn thú để chuẩn bị một bữa ăn trước khi ông ban phước cho nó.
Trong văn hóa Cận Đông cổ đại, phước lành của người cha trước khi chết có ý nghĩa pháp lý và thần học rất lớn. Những lời phước này thường được xem như những lời tiên tri về tương lai của con cháu.
Kế Hoạch Của Rê-bê-ca Và Gia-cốp (Câu 5–17)
Rê-bê-ca nghe được cuộc trò chuyện giữa Y-sác và Ê-sau. Bà lập tức lập kế hoạch để Gia-cốp nhận phước lành thay vì Ê-sau.
Bà chuẩn bị một món ăn giống như món Ê-sau thường nấu và mặc cho Gia-cốp quần áo của Ê-sau. Ngoài ra, bà phủ da dê lên tay và cổ của Gia-cốp để ông giống Ê-sau, người có nhiều lông.
Chi tiết này cho thấy rằng câu chuyện sử dụng yếu tố cảm giác (thị giác, khứu giác, xúc giác) để xây dựng sự căng thẳng của câu chuyện.
Gia-cốp Nhận Phước Lành (Câu 18–29)
Gia-cốp đến trước mặt Y-sác và nói rằng mình là Ê-sau. Y-sác nghi ngờ vì giọng nói của Gia-cốp, nhưng khi chạm vào tay Gia-cốp, ông cảm thấy da lông giống như Ê-sau.
Y-sác cũng ngửi thấy mùi quần áo của Ê-sau và cuối cùng ban phước cho Gia-cốp.
Phước lành này bao gồm ba yếu tố chính.
Thứ nhất, phước lành về sự thịnh vượng nông nghiệp.
Thứ hai, quyền lãnh đạo đối với các dân tộc và gia đình.
Thứ ba, lời tuyên bố rằng những ai chúc phước cho Gia-cốp sẽ được phước và những ai rủa sả ông sẽ bị rủa sả.
Công thức này phản ánh trực tiếp lời hứa giao ước trong Sáng-thế-ký 12:3.
Phản Ứng Của Ê-sau (Câu 30–40)
Ngay sau khi Gia-cốp rời khỏi, Ê-sau trở về từ cuộc săn.
Khi phát hiện ra sự việc, Ê-sau khóc lớn và xin cha mình ban phước cho mình.
Tuy nhiên, Y-sác nói rằng phước lành chính đã được ban cho Gia-cốp và không thể rút lại.
Ê-sau nhận được một phước lành thứ hai, nhưng phước này mang tính thấp hơn và nói rằng ông sẽ sống bằng gươm và phục vụ em mình.
Âm Mưu Của Ê-sau Và Sự Trốn Chạy Của Gia-cốp (Câu 41–46)
Sau sự kiện này, Ê-sau nuôi ý định giết Gia-cốp sau khi cha mình qua đời.
Rê-bê-ca nghe được kế hoạch này và khuyên Gia-cốp chạy trốn đến nhà của La-ban ở Haran.
Sự kiện này mở đầu cho phần tiếp theo của câu chuyện Gia-cốp trong các chương sau.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong xã hội cổ đại, quyền trưởng nam và phước lành của cha có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Phước lành thường được xem như không thể thu hồi một khi đã được ban ra.
Ngoài ra, những câu chuyện về tranh chấp quyền thừa kế cũng xuất hiện trong nhiều văn bản cổ của vùng Cận Đông.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái, câu chuyện này thường được giải thích như một phần của kế hoạch thần linh đã được báo trước khi hai đứa trẻ còn trong bụng mẹ.
Trong thần học Cơ đốc, nhiều nhà giải kinh nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời có thể thực hiện kế hoạch của Ngài ngay cả thông qua những hành động sai lầm của con người.
Tổng Hợp Thần Học
Chương 27 cho thấy rằng kế hoạch của Đức Chúa Trời không phụ thuộc hoàn toàn vào sự hoàn hảo của con người. Mặc dù Gia-cốp và Rê-bê-ca sử dụng sự lừa dối, lời hứa của Đức Chúa Trời vẫn tiếp tục qua Gia-cốp.
Điều này phản ánh một nguyên tắc quan trọng trong thần học Kinh Thánh: Đức Chúa Trời chủ quyền trên lịch sử và có thể sử dụng những tình huống phức tạp của con người để thực hiện mục đích của Ngài.
Kết luận
Sáng-thế-ký 27 là một bước ngoặt quan trọng trong câu chuyện về các tổ phụ. Qua sự kiện Gia-cốp nhận phước lành thay cho Ê-sau, bản văn cho thấy rằng lời hứa giao ước tiếp tục qua Gia-cốp và mở đường cho sự phát triển của dân Y-sơ-ra-ên. Đồng thời, câu chuyện này cũng nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời chủ quyền trên lịch sử và trung tín với lời hứa của Ngài ngay cả khi con người hành động trong sự yếu đuối.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.