Luận đề
Sáng-thế-ký 25 đóng vai trò như một chương chuyển tiếp quan trọng trong sách Sáng-thế-ký. Chương này ghi lại những năm cuối đời của Áp-ra-ham, sự qua đời của ông, và sự tiếp tục của dòng dõi giao ước qua Y-sác. Đồng thời, chương này cũng giới thiệu hai nhân vật quan trọng cho phần tiếp theo của câu chuyện: Ê-sau và Gia-cốp. Qua các gia phả và các câu chuyện gia đình, bản văn nhấn mạnh rằng lời hứa của Đức Chúa Trời tiếp tục được thực hiện qua các thế hệ. Đồng thời, chương này cũng trình bày nguyên tắc thần học rằng sự lựa chọn của Đức Chúa Trời trong kế hoạch cứu chuộc không luôn dựa trên trật tự sinh học hoặc truyền thống xã hội, nhưng dựa trên ý muốn chủ quyền của Ngài.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 25 kết thúc chu kỳ tường thuật về Áp-ra-ham và mở đầu cho chu kỳ tường thuật về Y-sác và Gia-cốp.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần chính.
Câu 1–6: Con cháu của Áp-ra-ham với Kê-tu-ra.
Câu 7–11: Cái chết và sự chôn cất của Áp-ra-ham.
Câu 12–18: Gia phả của Ishmael.
Câu 19–34: Sự ra đời của Ê-sau và Gia-cốp và việc bán quyền trưởng nam.
Con Cháu Của Áp-ra-ham Với Kê-tu-ra (Câu 1–6)
Sau cái chết của Sa-ra, Áp-ra-ham cưới một người vợ khác tên là Kê-tu-ra.
Bản văn liệt kê sáu người con trai được sinh ra từ cuộc hôn nhân này.
Những người con này trở thành tổ tiên của nhiều nhóm dân tộc trong vùng Cận Đông.
Tuy nhiên, bản văn nhấn mạnh rằng Áp-ra-ham ban tất cả tài sản của mình cho Y-sác, con trai của lời hứa.
Các con trai khác được gửi đi về phía đông, xa khỏi Y-sác.
Điều này nhấn mạnh rằng dòng dõi giao ước tiếp tục qua Y-sác.
Cái Chết Của Áp-ra-ham (Câu 7–11)
Áp-ra-ham sống tổng cộng 175 năm.
Bản văn mô tả rằng ông “qua đời trong tuổi già tốt đẹp, đã già và thỏa mãn.”
Ông được chôn trong hang Mác-pê-la, nơi Sa-ra đã được chôn trước đó.
Y-sác và Ishmael cùng nhau chôn cất cha mình.
Chi tiết này cho thấy rằng mặc dù có sự căng thẳng giữa hai dòng dõi, vẫn có một khoảnh khắc hòa giải trong sự kiện này.
Sau cái chết của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời tiếp tục ban phước cho Y-sác.
Gia Phả Của Ishmael (Câu 12–18)
Phần tiếp theo của chương ghi lại gia phả của Ishmael.
Bản văn liệt kê mười hai con trai của Ishmael, mỗi người trở thành một lãnh đạo của một bộ tộc.
Điều này phản ánh lời hứa trước đó của Đức Chúa Trời rằng Ishmael sẽ trở thành một dân tộc lớn.
Gia phả này cũng đánh dấu sự kết thúc của dòng tường thuật về Ishmael trước khi câu chuyện tập trung vào dòng dõi giao ước.
Sự Ra Đời Của Ê-sau Và Gia-cốp (Câu 19–26)
Bản văn sau đó chuyển sang câu chuyện về Y-sác và Rê-bê-ca.
Rê-bê-ca vô sinh trong một thời gian dài, và Y-sác cầu nguyện với Đức Chúa Trời cho bà.
Đức Chúa Trời đáp lời cầu nguyện và Rê-bê-ca mang thai.
Trong bụng bà có hai đứa trẻ đang tranh đấu với nhau.
Đức Chúa Trời nói với Rê-bê-ca rằng hai dân tộc đang ở trong lòng bà và rằng “đứa lớn sẽ phục vụ đứa nhỏ.”
Hai đứa trẻ sinh ra là Ê-sau và Gia-cốp.
Việc Bán Quyền Trưởng Nam (Câu 27–34)
Ê-sau trở thành một người săn bắn, trong khi Gia-cốp là người sống trong lều.
Y-sác yêu Ê-sau vì ông thích thịt thú săn, còn Rê-bê-ca yêu Gia-cốp.
Một ngày nọ, khi Ê-sau trở về từ cánh đồng trong tình trạng đói mệt, ông bán quyền trưởng nam của mình cho Gia-cốp để đổi lấy một bát canh đậu.
Quyền trưởng nam trong xã hội cổ đại bao gồm quyền thừa kế phần tài sản lớn hơn và vai trò lãnh đạo gia đình.
Hành động của Ê-sau cho thấy rằng ông coi thường quyền trưởng nam của mình.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong các xã hội cổ đại, quyền trưởng nam có ý nghĩa pháp lý và kinh tế quan trọng.
Người con trai trưởng thường nhận phần tài sản lớn hơn và trở thành người đứng đầu gia đình sau khi cha qua đời.
Do đó, việc Ê-sau bán quyền trưởng nam của mình là một hành động rất bất thường.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái và Cơ đốc giáo, Gia-cốp và Ê-sau thường được xem như đại diện cho hai dòng dõi khác nhau.
Sứ đồ Phao-lô trong thư Rô-ma sử dụng câu chuyện này để minh họa nguyên tắc lựa chọn chủ quyền của Đức Chúa Trời.
Tổng Hợp Thần Học
Chương 25 nhấn mạnh rằng kế hoạch cứu chuộc của Đức Chúa Trời tiếp tục qua các thế hệ.
Ngoài ra, chương này cũng nhấn mạnh rằng sự lựa chọn của Đức Chúa Trời không luôn dựa trên các chuẩn mực xã hội như quyền trưởng nam.
Kết luận
Sáng-thế-ký 25 kết thúc câu chuyện về Áp-ra-ham và mở đầu cho câu chuyện về Gia-cốp và Ê-sau. Qua các gia phả và các sự kiện gia đình, bản văn nhấn mạnh rằng lời hứa của Đức Chúa Trời tiếp tục được thực hiện trong lịch sử và rằng kế hoạch cứu chuộc của Ngài vượt lên trên các truyền thống xã hội và các mong đợi của con người.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.