Trong Cựu Ước, hai danh xưng המרכז כאשר מדברים על Đức Chúa Trời là אֲדֹנָי (ʾădōnāy, “A-đô-nai”) và יהוה (YHWH), thường được gọi là Tetragrammaton (“Danh Bốn Chữ”). A-đô-nai là một tước hiệu mang nghĩa “Chúa” hay “Chúa tôi,” nhấn mạnh quyền chủ tể của Đức Chúa Trời, trong khi YHWH là danh riêng mang tính giao ước, được bày tỏ cách đặc biệt trong Xuất Ê-díp-tô-ký 3:14–15.¹
Danh יהוה (YHWH) về mặt ngữ nguyên thường được liên hệ với động từ Hê-bơ-rơ היה (hāyâ, “là,” “trở nên”), đặc biệt trong hình thức אהיה אשר אהיה (ʾehyeh ʾăšer ʾehyeh), thường được dịch là “Ta là Đấng Tự Hữu Hằng Hữu.”² Điều này cho thấy danh YHWH không chỉ mô tả sự hiện hữu, nhưng là sự hiện diện năng động và sự thành tín giao ước của Đức Chúa Trời trong lịch sử cứu chuộc.³
Trong truyền thống học thuật hiện đại, cách phát âm phục dựng phổ biến nhất của יהוה là “Yahweh.” Dạng “Jehovah” xuất hiện muộn hơn, do sự kết hợp các phụ âm YHWH với nguyên âm của אֲדֹנָי (ʾădōnāy) trong truyền thống Masoretic.⁴ Các Masoretes, khi chép Kinh Thánh, đã thêm dấu nguyên âm của “Adonai” vào Tetragrammaton כדי להזכיר rằng người đọc không được phát âm danh thánh, nhưng phải thay bằng “Adonai.”⁵
Về phương diện văn hóa và tôn giáo, sự tránh phát âm danh יהוה bắt nguồn từ ý thức sâu sắc về sự thánh khiết của Đức Chúa Trời. Điều răn thứ ba (Xuất Ê-díp-tô-ký 20:7) cấm việc sử dụng danh Đức Chúa Trời cách hư không, dẫn đến một truyền thống giải thích bảo vệ danh thánh bằng cách không phát âm trực tiếp.⁶ Từ thời kỳ hậu lưu đày, đặc biệt khoảng thế kỷ thứ ba trước Công nguyên, việc thay thế YHWH bằng אֲדֹנָי trong đọc công khai đã trở thành chuẩn mực.⁷
Trong đời sống Do-thái giáo, sự phát triển này tiếp tục mở rộng. Ngoài việc đọc “Adonai” trong phụng vụ, người Do-thái còn dùng “השם” (haššēm, “Danh”) trong hội thoại thường ngày. Điều này phản ánh một nguyên tắc thần học sâu sắc: danh Đức Chúa Trời không thể bị tầm thường hóa hay bị sử dụng như một công cụ ngôn ngữ thông thường.⁸
Trong bối cảnh Cận Đông cổ đại, nơi tên của các thần linh thường được sử dụng trong nghi thức ma thuật nhằm kiểm soát thần linh, sự dè dặt của Y-sơ-ra-ên đối với danh יהוה là một tuyên bố thần học độc đáo. Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên không thể bị thao túng; Ngài là Đấng thánh, siêu việt, và tự do.⁹
Danh יהוה xuất hiện khoảng 6,800–6,900 lần trong bản văn Hê-bơ-rơ, với con số thường được chấp nhận là khoảng 6,828 lần.¹⁰ Tần suất này cho thấy đây là danh trung tâm của mặc khải Cựu Ước. Không giống như các danh hiệu như Elohim hay Adonai, YHWH là danh riêng, gắn trực tiếp với hành động cứu chuộc và giao ước của Đức Chúa Trời.
Thần học của danh יהוה có thể được tóm lược qua ba chiều kích chính. Thứ nhất, về hữu thể học (ontology), Đức Chúa Trời là Đấng tự hữu và đời đời. Thứ hai, về giao ước (covenant), Ngài là Đấng trung tín với lời hứa. Thứ ba, về hiện diện (presence), Ngài là Đấng ở cùng dân Ngài trong lịch sử.¹¹
Do đó, việc không phát âm danh יהוה không làm giảm giá trị của danh này, nhưng trái lại, làm nổi bật sự thánh khiết và tầm quan trọng của nó. Trong Thánh Kinh Thần học, יהוה không chỉ là một tên gọi, nhưng là trung tâm của mặc khải về Đức Chúa Trời—Đấng vừa siêu việt vừa nội tại, vừa thánh khiết vừa gần gũi với dân giao ước.
Tóm lại, אֲדֹנָי (A-đô-nai) là tước hiệu tôn kính nhấn mạnh quyền chủ tể, còn יהוה (YHWH) là danh giao ước bày tỏ bản chất và hành động cứu chuộc của Đức Chúa Trời. Truyền thống Do-thái tránh phát âm danh này không phải vì mê tín, nhưng vì thần học về sự thánh khiết. Trong toàn bộ Kinh Thánh, danh יהוה là chìa khóa để hiểu Đức Chúa Trời như Đấng Tự Hữu, Đấng Giao Ước, và Đấng Hiện Diện.
Footnotes
- T. Desmond Alexander and David W. Baker, eds., Dictionary of the Old Testament: Pentateuch (Downers Grove, IL: IVP Academic, 2003), 417–418.
- Bruce K. Waltke, An Old Testament Theology (Grand Rapids: Zondervan, 2007), 244.
- John H. Walton, Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament (Grand Rapids: Baker Academic, 2006), 102–104.
- Peter C. Craigie, The Book of Deuteronomy (Grand Rapids: Eerdmans, 1976), 90–92.
- Moshe Weinfeld, Deuteronomy 1–11 (New York: Yale University Press, 1991), 56–60.
- Ibid.
- Alexander and Baker, Dictionary of the Old Testament, 418.
- Jewish Encyclopedia, “Shem ha-Mephorash.”
- Walton, Ancient Near Eastern Thought, 103.
- L. Michael Morales, “The Divine Name,” RTS Journal.
- Waltke, Old Testament Theology, 245.
Bibliography
Alexander, T. Desmond, and David W. Baker, eds. Dictionary of the Old Testament: Pentateuch. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2003.
Craigie, Peter C. The Book of Deuteronomy. Grand Rapids: Eerdmans, 1976.
Morales, L. Michael. “The Divine Name.” RTS Journal.
Walton, John H. Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.
Waltke, Bruce K. An Old Testament Theology. Grand Rapids: Zondervan, 2007.
Weinfeld, Moshe. Deuteronomy 1–11. New York: Yale University Press, 1991.
Jewish Encyclopedia. “Shem ha-Mephorash.”