GIỚI THIỆU
Vấn đề về hai bản tính của Đấng Christ (divine and human natures) là một trong những câu hỏi trung tâm của thần học Cơ Đốc và triết học siêu hình (metaphysics). Giáo hội nghị Chalcedon (451 SCN) đã đưa ra một công thức kinh điển, nhưng công thức này đặt ra những câu hỏi triết học sâu sắc:
Làm thế nào một hữu thể có thể đồng thời sở hữu hai bản tính hoàn toàn khác biệt mà không rơi vào mâu thuẫn?
Bài nghiên cứu này nhằm phân tích vấn đề này từ góc độ ontology (bản thể học), xem xét các khái niệm về bản tính (nature), ngôi vị (person), và sự hiệp nhất (union).
I. KHÁI NIỆM TRIẾT HỌC CƠ BẢN
- Bản tính (Nature – Physis)
Trong triết học Hy Lạp, bản tính được hiểu là:
- Tập hợp các thuộc tính thiết yếu
- Điều làm cho một sự vật là chính nó
Trong Christology, có hai bản tính:
- Thần tính (divine nature)
- Nhân tính (human nature)
- Ngôi vị (Person – Hypostasis)
Ngôi vị không chỉ là cá nhân, nhưng là:
- Chủ thể tồn tại
- Trung tâm ý thức và hành động
Chalcedon khẳng định rằng:
Một ngôi vị (Christ)
Hai bản tính (divine + human)
II. VẤN ĐỀ TRIẾT HỌC CỐT LÕI
- Luật không mâu thuẫn (Law of Non-Contradiction)
Một hữu thể không thể:
- Vừa hữu hạn vừa vô hạn
- Vừa toàn tri vừa không biết
Vậy làm sao Đấng Christ có thể:
- Toàn năng (theo thần tính)
- Giới hạn (theo nhân tính)?
- Nguy cơ mâu thuẫn
Nếu hai bản tính được hiểu theo cùng một cấp độ, sẽ dẫn đến:
- Logical contradiction
Do đó cần một mô hình phân biệt.
III. MÔ HÌNH GIẢI QUYẾT
- Communicatio Idiomatum (sự truyền thông thuộc tính)
Thuộc tính của hai bản tính có thể được quy về một ngôi vị.
Ví dụ:
“Đức Chúa Trời chịu chết”
→ không phải theo thần tính, nhưng theo nhân tính.
- Two-Level Predication
Một số triết gia đề xuất rằng:
- Các thuộc tính được áp dụng ở hai cấp độ khác nhau
- Không trực tiếp mâu thuẫn
- Kenotic Theory
Một số quan điểm hiện đại cho rằng:
- Đấng Christ “tự hạ” (kenosis)
- Tạm thời giới hạn việc sử dụng thần tính
Tuy nhiên, quan điểm này gây tranh luận về tính bất biến của Đức Chúa Trời.
IV. ONTOLOGICAL UNION
- Hypostatic Union
Hiệp nhất bản thể (hypostatic union) là:
- Hai bản tính
- Trong một ngôi vị duy nhất
Không hòa trộn, không phân chia.
- Không gian siêu hình (Metaphysical Space)
Một số học giả đề xuất rằng:
- Ngôi vị Christ tồn tại ở mức siêu hình đặc biệt
- Không hoàn toàn giống bất kỳ hữu thể nào khác
V. SO SÁNH VỚI TRIẾT HỌC
- Aristotle
- Substance (bản thể)
- Accident (thuộc tính)
Christology vượt qua mô hình này.
- Thomas Aquinas
Aquinas phát triển khái niệm:
- Một ngôi vị với hai bản tính
- Không mâu thuẫn vì khác cấp độ hiện hữu
- Triết học hiện đại
Các triết gia như Thomas Morris đề xuất:
- Two-minds theory (hai cấp độ ý thức)
VI. HÀM Ý THẦN HỌC
- Sự nhập thể
- Đức Chúa Trời thật sự trở thành con người
- Không chỉ là biểu tượng
- Sự cứu chuộc
- Chỉ một Đấng vừa là Đức Chúa Trời vừa là con người mới có thể cứu
- Mặc khải
- Đấng Christ là sự mặc khải trọn vẹn
VII. ĐÁNH GIÁ TRIẾT HỌC
Christology không phải là một hệ thống logic thuần túy, nhưng là:
- Một mầu nhiệm được diễn đạt bằng ngôn ngữ triết học
Nó cho thấy:
- Giới hạn của logic con người
- Nhu cầu kết hợp triết học và mặc khải
VIII. KẾT LUẬN
Ontology of Christ cho thấy một thực tại độc nhất:
Một ngôi vị
Hai bản tính
Không mâu thuẫn
Nhưng vượt trên hiểu biết hoàn toàn của con người
Điều này không phải là phi lý (irrational), nhưng là siêu lý (trans-rational).
FOOTNOTES
- Thomas V. Morris, The Logic of God Incarnate (Ithaca: Cornell University Press, 1986), 102.
- Thomas Aquinas, Summa Theologica III.2.
BIBLIOGRAPHY
Aquinas, Thomas. Summa Theologica.
Morris, Thomas V. The Logic of God Incarnate. Ithaca: Cornell University Press, 1986.
McGrath, Alister E. Christian Theology. Oxford: Wiley-Blackwell, 2011.