Luận đề
Sáng-thế-ký 45 là cao trào cảm xúc và thần học của toàn bộ câu chuyện Giô-sép. Sau khi chứng kiến sự thay đổi trong lòng các anh em mình, đặc biệt qua lời cầu xin đầy hy sinh của Giu-đa, Giô-sép không còn có thể kiềm chế cảm xúc của mình nữa và bày tỏ thân phận thật với họ. Phân đoạn này đánh dấu sự hòa giải giữa Giô-sép và các anh em sau nhiều năm chia cách. Tuy nhiên, ý nghĩa của chương này không chỉ nằm ở sự phục hồi của một gia đình mà còn ở sự giải thích thần học của Giô-sép về các biến cố đã xảy ra. Giô-sép khẳng định rằng mặc dù các anh em đã hành động với ý định xấu, chính Đức Chúa Trời đã dùng những sự kiện đó để thực hiện kế hoạch cứu sống nhiều người. Qua lời giải thích này, bản văn nhấn mạnh chủ đề quan trọng về sự quan phòng của Đức Chúa Trời trong lịch sử.
Bối Cảnh Văn Chương
Chương 45 tiếp nối trực tiếp từ chương 44, nơi Giu-đa sẵn sàng hy sinh chính mình để thay thế cho Bên-gia-min. Hành động này chứng minh rằng các anh em đã thay đổi, và Giô-sép nhận ra rằng thời điểm hòa giải đã đến.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần chính.
Câu 1–8: Giô-sép bày tỏ thân phận thật với các anh em.
Câu 9–15: Lời kêu gọi đưa Gia-cốp xuống Ai Cập.
Câu 16–24: Phản ứng của Pha-ra-ôn và sự chuẩn bị cho chuyến đi.
Câu 25–28: Gia-cốp nhận tin rằng Giô-sép còn sống.
Giô-sép Bày Tỏ Thân Phận Thật (Câu 1–8)
Sau bài diễn văn của Giu-đa, Giô-sép không còn có thể kìm nén cảm xúc của mình. Ông yêu cầu tất cả người Ai Cập rời khỏi phòng để chỉ còn lại các anh em của mình.
Sau đó ông bật khóc lớn đến mức người Ai Cập và cả nhà Pha-ra-ôn đều nghe thấy.
Giô-sép nói với các anh em: “Ta là Giô-sép đây.”
Các anh em vô cùng kinh ngạc và sợ hãi vì không thể tin rằng người họ đã bán làm nô lệ nay lại là người cai trị Ai Cập.
Giô-sép trấn an họ và giải thích rằng chính Đức Chúa Trời đã sai ông đến Ai Cập trước họ để bảo tồn sự sống.
Ông nói rằng nạn đói sẽ kéo dài thêm năm năm nữa và gia đình ông cần phải đến Ai Cập để được bảo vệ.
Trong lời giải thích của mình, Giô-sép nhấn mạnh nhiều lần rằng Đức Chúa Trời đã sai ông đến Ai Cập.
Điều này cho thấy cách ông hiểu các biến cố đau thương trong đời mình dưới ánh sáng của sự quan phòng của Đức Chúa Trời.
Lời Kêu Gọi Đưa Gia-cốp Xuống Ai Cập (Câu 9–15)
Giô-sép yêu cầu các anh em nhanh chóng trở về Ca-na-an và báo cho Gia-cốp biết rằng ông vẫn còn sống.
Ông mời gia đình mình đến sống tại vùng Gô-sen, nơi họ sẽ được bảo vệ trong thời gian nạn đói.
Sau đó Giô-sép ôm Bên-gia-min và khóc, và các anh em bắt đầu nói chuyện với ông.
Khoảnh khắc này đánh dấu sự khởi đầu của sự hòa giải thực sự trong gia đình.
Phản Ứng Của Pha-ra-ôn (Câu 16–24)
Khi tin tức về gia đình của Giô-sép đến tai Pha-ra-ôn, vua và các quan chức đều vui mừng.
Pha-ra-ôn ra lệnh cung cấp xe cộ và lương thực để đưa Gia-cốp và cả gia đình ông đến Ai Cập.
Giô-sép cũng tặng các anh em quần áo và tiền bạc, và ông tặng Bên-gia-min nhiều hơn những người khác.
Trước khi họ rời đi, Giô-sép nhắc họ đừng cãi nhau trên đường.
Điều này phản ánh sự hiểu biết của Giô-sép về những căng thẳng có thể tồn tại giữa các anh em.
Gia-cốp Nhận Tin (Câu 25–28)
Khi các anh em trở về Ca-na-an, họ báo cho Gia-cốp rằng Giô-sép vẫn còn sống và đang cai trị Ai Cập.
Ban đầu Gia-cốp không thể tin điều này.
Nhưng khi ông thấy các xe cộ mà Giô-sép gửi đến, ông nhận ra rằng điều đó là thật.
Gia-cốp nói rằng ông muốn đến gặp Giô-sép trước khi chết.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Trong thế giới cổ đại, các cuộc di cư do nạn đói là điều khá phổ biến. Ai Cập thường trở thành nơi trú ẩn vì hệ thống nông nghiệp phụ thuộc vào sông Nile.
Ngoài ra, việc một quan chức cao cấp bảo trợ gia đình của mình là điều phù hợp với bối cảnh xã hội của thời đó.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái và Cơ đốc giáo, chương này thường được xem như một minh họa mạnh mẽ về sự tha thứ và sự quan phòng của Đức Chúa Trời.
Nhiều nhà giải kinh Cơ đốc cũng thấy trong sự tha thứ của Giô-sép một hình ảnh tiên báo về sự tha thứ của Đấng Christ.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 45 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời có thể biến những hành động xấu của con người thành công cụ để thực hiện kế hoạch của Ngài.
Ngoài ra, chương này cũng cho thấy rằng sự hòa giải thật sự đòi hỏi sự tha thứ và sự hiểu biết rằng Đức Chúa Trời đang làm việc trong lịch sử.
Kết luận
Sáng-thế-ký 45 là khoảnh khắc hòa giải giữa Giô-sép và các anh em của ông. Qua câu chuyện này, bản văn khẳng định rằng Đức Chúa Trời có thể biến những hoàn cảnh đau thương thành phương tiện để thực hiện kế hoạch cứu chuộc của Ngài và mang lại sự phục hồi cho gia đình giao ước.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.