Luận đề
Sáng-thế-ký 41 đánh dấu bước ngoặt quan trọng nhất trong câu chuyện về Giô-sép và trong toàn bộ chu kỳ tường thuật về ông. Trong chương này, Pha-ra-ôn có những giấc mơ bí ẩn mà không ai trong Ai Cập có thể giải nghĩa. Nhờ sự giới thiệu của quan tửu chánh, Giô-sép được đưa ra khỏi nhà tù để giải nghĩa các giấc mơ của vua. Không chỉ giải nghĩa, Giô-sép còn đưa ra một kế hoạch kinh tế để chuẩn bị cho nạn đói sắp đến. Kết quả là Pha-ra-ôn bổ nhiệm ông làm người đứng thứ hai trong toàn bộ đất Ai Cập. Chương này cho thấy rõ ràng sự quan phòng của Đức Chúa Trời trong việc biến đổi một người nô lệ bị giam cầm trở thành nhà lãnh đạo của một cường quốc. Qua sự kiện này, bản văn khẳng định rằng Đức Chúa Trời điều khiển lịch sử và thực hiện kế hoạch cứu chuộc của Ngài qua những con người Ngài chọn.
Bối Cảnh Văn Chương
Hai năm sau khi quan tửu chánh được phục hồi chức vụ, Pha-ra-ôn có hai giấc mơ khiến ông vô cùng bối rối.
Cấu trúc của chương có thể được chia thành bốn phần chính.
Câu 1–13: Các giấc mơ của Pha-ra-ôn và sự bất lực của các thuật sĩ Ai Cập.
Câu 14–36: Giô-sép giải nghĩa các giấc mơ và đề xuất kế hoạch kinh tế.
Câu 37–45: Giô-sép được bổ nhiệm làm tể tướng Ai Cập.
Câu 46–57: Thời kỳ dư dật và chuẩn bị cho nạn đói.
Các Giấc Mơ Của Pha-ra-ôn (Câu 1–13)
Pha-ra-ôn có hai giấc mơ trong cùng một đêm.
Trong giấc mơ thứ nhất, ông thấy bảy con bò béo tốt từ sông Nile bước lên và ăn cỏ. Sau đó bảy con bò gầy và xấu xuất hiện và nuốt chửng những con bò béo.
Trong giấc mơ thứ hai, ông thấy bảy bông lúa tốt mọc lên trên một thân, sau đó bảy bông lúa lép xuất hiện và nuốt chửng những bông lúa tốt.
Các thuật sĩ và các nhà khôn ngoan của Ai Cập không thể giải nghĩa các giấc mơ này.
Lúc đó quan tửu chánh nhớ lại Giô-sép và kể với Pha-ra-ôn về khả năng giải nghĩa giấc mơ của ông.
Giô-sép Giải Nghĩa Giấc Mơ (Câu 14–36)
Giô-sép được đưa ra khỏi nhà tù, cạo râu và thay quần áo trước khi đến gặp Pha-ra-ôn.
Khi Pha-ra-ôn nói rằng ông nghe rằng Giô-sép có thể giải nghĩa giấc mơ, Giô-sép trả lời rằng không phải ông mà chính Đức Chúa Trời sẽ ban lời giải nghĩa.
Giô-sép giải thích rằng hai giấc mơ của Pha-ra-ôn đều có cùng một ý nghĩa.
Bảy con bò béo và bảy bông lúa tốt tượng trưng cho bảy năm dư dật.
Bảy con bò gầy và bảy bông lúa lép tượng trưng cho bảy năm đói kém.
Giô-sép cũng giải thích rằng việc giấc mơ lặp lại hai lần cho thấy rằng điều này đã được Đức Chúa Trời quyết định và sẽ sớm xảy ra.
Sau đó Giô-sép đề xuất một kế hoạch: trong bảy năm dư dật, Ai Cập nên tích trữ một phần năm sản lượng để chuẩn bị cho bảy năm đói kém.
Giô-sép Được Bổ Nhiệm (Câu 37–45)
Pha-ra-ôn và các quan chức của ông nhận thấy rằng kế hoạch của Giô-sép là khôn ngoan.
Pha-ra-ôn nói rằng không có ai có thần linh của Đức Chúa Trời như Giô-sép.
Do đó Pha-ra-ôn bổ nhiệm Giô-sép làm người đứng thứ hai trong toàn bộ đất Ai Cập.
Giô-sép nhận chiếc nhẫn của vua, mặc áo vải gai mịn và đeo dây chuyền vàng.
Ông cũng được đặt tên Ai Cập là Zaphenath-Paneah và cưới Asenath, con gái của một thầy tế lễ Ai Cập.
Thời Kỳ Dư Dật Và Chuẩn Bị Cho Nạn Đói (Câu 46–57)
Giô-sép bắt đầu chức vụ của mình khi ba mươi tuổi.
Trong bảy năm dư dật, ông tích trữ lương thực trong các thành phố của Ai Cập.
Lượng lương thực nhiều đến mức không thể đếm được.
Trong thời gian này, Giô-sép có hai con trai: Ma-na-se và Ép-ra-im.
Tên Ma-na-se có nghĩa là “Đức Chúa Trời khiến tôi quên sự khổ cực,” và Ép-ra-im có nghĩa là “Đức Chúa Trời khiến tôi sinh sôi trong xứ đau khổ.”
Sau bảy năm dư dật, nạn đói bắt đầu xảy ra.
Trong khi các vùng khác bị đói, Ai Cập có lương thực nhờ kế hoạch của Giô-sép.
Bối Cảnh Cận Đông Cổ Đại
Sông Nile là nguồn sống của Ai Cập và sự thay đổi trong chu kỳ lũ lụt của nó có thể gây ra nạn đói.
Ngoài ra, các vua Ai Cập thường sử dụng các quan chức tài năng để quản lý nông nghiệp và kinh tế.
Lịch Sử Giải Nghĩa
Trong truyền thống Do Thái và Cơ đốc giáo, câu chuyện này thường được xem như một ví dụ rõ ràng về sự quan phòng của Đức Chúa Trời.
Nhiều nhà giải kinh Cơ đốc cũng thấy trong sự tôn cao của Giô-sép một hình ảnh tiên báo về sự tôn cao của Đấng Christ sau sự chịu khổ.
Tổng Hợp Thần Học
Sáng-thế-ký 41 nhấn mạnh rằng Đức Chúa Trời điều khiển lịch sử và ban sự khôn ngoan cho những người Ngài chọn.
Ngoài ra, chương này cho thấy rằng Đức Chúa Trời có thể sử dụng những hoàn cảnh khó khăn để chuẩn bị cho những mục đích lớn hơn.
Kết luận
Sáng-thế-ký 41 đánh dấu sự chuyển đổi của Giô-sép từ một tù nhân thành một nhà lãnh đạo của Ai Cập. Qua sự kiện này, bản văn cho thấy rằng Đức Chúa Trời trung tín với kế hoạch của Ngài và sử dụng các biến cố lịch sử để thực hiện mục đích cứu chuộc.
Footnotes
- Gordon J. Wenham, Genesis 16–50.
- Bruce K. Waltke, Genesis: A Commentary.
- Victor P. Hamilton, The Book of Genesis Chapters 18–50.
Bibliography
Hamilton, Victor P. The Book of Genesis Chapters 18–50.
Waltke, Bruce K. Genesis: A Commentary.
Wenham, Gordon J. Genesis 16–50.